ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

 

Ο κόμης Ιωάννης Αντωνίου Μαρία ντέ Καποντίστρια, καταγόταν από δαλματική οικογένεια της πόλεως Κάπο ντ Ίστρια στη σημερινή Σλοβενία, γεννήθηκε όμως στην βενετοκρατούμενη Κέρκυρα στις 10 Φεβρουαρίου του 1776. Σπούδασε ιατρική και φιλοσοφία στην Πάδοβα της Ιταλίας. Ευγενής, κατείχε τον τίτλο του κόμη. Άσκησε την ιατρική στην Κέρκυρα, αργότερα όμως ακολούθησε τη διπλωματική καριέρα και οξύς και διορατικός καθώς ήταν, εξελίχθηκε σε κορυφαία διπλωματική προσωπικότητα.

 «Αριστοκράτης την καταγωγή, ολιγαρχικός στις ιδέες, δοκιμασμένος από την εποχή της Ρωσοκρατίας στα Εφτάνησα – Επτάνησος Πολιτεία 21 Μαρτίου 1800 έως 8 Ιουλίου 1807, κρατίδιο υπό ρωσική και οθωμανική κυριαρχία - οπόταν σαν πληρεξούσιος της ξένης κατοχής έπνιξε στο αίμα την αγροτική εξέγερση της Κεφαλονιάς, είχε πάρει σαφή θέση υπέρ του φεουδαρχισμού στο αντίμαχο στρατόπεδο που είχε ανοιχτεί μεταξύ λαών και ηγεμόνων τότε».1

Την ελληνική επανάσταση πριν ακόμα ξεσπάσει, ο Καποδίστριας δεν την έβλεπε με καθόλου καλό μάτι. Πήγαν στην Πετρούπολη απεσταλμένοι της Φιλικής Εταιρείας να του ζητήσουν να γίνει αρχηγός, και ίσα που δεν τους συνέλαβε. «… η δέ Υψηλότερη Ελληνική Προσωπικότητα ο Καποδίστριας, όχι μόνο εφρύαξε στό άκουσμα τών πρώτων καριοφιλιών από τή Μάνη, αλλά καί πρίν, στήν πρόταση τής Φιλικής νά ηγηθεί τού αγώνα, απείλησε τούς απεσταλμένους (τον Ξάνθο) μέ απέλαση καί ότι θά τούς έδενε ωραία!»2.  

Μια καλή εικόνα από την υποδοχή που επεφύλαξε στον Γαλάτη ο Καποδίστριας στην Πετρούπολη, μας δίνει ο Ακαδημαϊκός Διον. Κόκκινος. «… Ο Γαλάτης πήγε στην Πετρούπολη και συναντήθηκε με τον Καποδίστρια όπου «του ανακοίνωσε ότι ήταν αρχηγός μυστικής Εταιρείας αποτελουμένης αποκλειστικώς εξ Ελλήνων οι οποίοι είχαν σκοπόν να ελευθερώσουν την Πατρίδα των από τον τουρκικόν ζυγόν δι επαναστάσεως, και ότι ήλθεν εις την Πετρούπολιν δια να του ζητήσει να γίνη αρχηγός αυτής της Εταιρείας». Ο Καποδίστριας τον διέκοψε και του είπε: - Διά νά σκέπτεται κανείς, κύριε, περί τοιούτου σχεδίου, πρέπει νά είναι τρελλός. Διά νά τολμήση δε νά μού ομιλήση περί τούτου εις τόν οίκον τούτον, όπου έχω τήν τιμήν νά υπηρετώ έναν μέγαν καί κραταιόν αυτοκράτορα, πρέπει νά είναι νέος όστις μόλις εξήλθεν από τούς βράχους τής Ιθάκης, ή ο οποίος παρεσύρθη δεν ηξεύρω υπό ποίων τυφλών παθών. Δεν ημπορώ νά ομιλώ μαζί σας περισσότερον περί τού σκοπού τής αποστολής σας, σάς ειδοποιώ δε ότι ουδέποτε θά αναγνώσω τά χαρτιά σας. Η μόνη συμβουλή τήν οποία ημπορώ νά σάς δώσω είναι νά μήν ειπήτε τίποτε  είς κανένα περί τούτου, καί χωρίς ν’ αναβάλετε ούτε μίαν ώραν νά επιστρέψητε, ίνα ειπήτε είς τούς εντολείς σας ότι, άν δέν θέλουν να χαθούν οι ίδιοι καί  νά καταστρέψουν μαζί τους τό αθώον καί δυστυχές έθνος των, πρέπει ν΄αφήσουν τάς επαναστατικάς σκευωρίας των καί νά ζούν όπως πρίν υπό τάς κυβερνήσεις υφ΄ άς ευρίσκονται, έως ότου η Πρόνοια ευδοκήση άλλως».  3.       

Ο Καποδίστριας πίστευε ότι οι Έλληνες δεν ήταν έτοιμοι να ξεσκλαβωθούν, και ότι η ανεξαρτησία θα τους έκανε κακό. Πίστευε ακόμα ότι στην Ελλάδα υπήρχαν πολλοί φιλελεύθεροι, νεοϊδεάτες, καρμπονάροι, που στο άκουσμά τους οι συντηρητικοί της εποχής βγάζανε σπυράκια επειδή τους θεωρούσαν επαναστάτες. «…. Θεωρούσε την ελευθερία της Ελλάδας υπόθεση τω ν αρχοντικών οικογενειών και των συμμάχων τους συντηρητικών λογίων, και αρνούνταν στη  μάζα το δικαίωμα να δρα για την απόκτηση τής ελευθερίας τού έθνους». 4.  

Πετρόμπεης

Τον ίδιο καιρό, δέχτηκε και ο Πετρόμπεης να γίνει μέλος της Φιλικής, κι επειδή πίστευε ότι πίσω της βρισκόταν ο τσάρος, έστειλε τον Καμαρινό στην Πετρούπολη για να προσφέρει τα σέβη του στον αυτοκράτορα  και να ζητήσει οικονομική ενίσχυση για σχολεία. Ο Καμαρινός κατόρθωσε να γίνει δεκτός σε ακρόαση, ο τσάρος τον ενίσχυσε οικονομικά, αλλά για το θέμα της Φιλικής του είπε ότι όλα είναι ψέματα. Έβαλε μάλιστα τον Καποδίστρια να γράψει επιστολή στον Μπέη πως καταδικάζει τις ενέργειες των Φιλικών και τον προειδοποιούσε να προσέχει να μην πάρει τον κόσμο στο λαιμό του. Μαζί με άλλα ο Καποδίστριας έγραψε στον Πετρόμπεη: «Η πατρίς ευρίσκεται υπό τήν Οθωμανικήν κυριαρχίαν. Υπό ταύτην σάς διατάσσει ο  Θεός νά τήν υπηρετήσετε καί  πρέπει νά υπακούσητε εις τήν θέλησιν τού Υψίστου, πάσα δε άλλη υποβολή είναι απατηλή, καί τό σύνθημα επικινδυνωδεστάτης εξάψεως παθών. Σείς κύριε ως Ηγεμών λαού οφείλετε νά προφυλαχθήτε από ταύτα….» 

 Αξίζει να δούμε πως έβλεπε τους Έλληνες εκείνη την εποχή ο τσάρος: Σε συζήτηση με τον αρχιδούκα Φερδινάνδο (Φλεβάρης του 1826), στο άκουσμα της λέξης «Έλληνας» ο Τσάρος είχε αντιδράσει απότομα: «Όχι, δεν τους λέω Έλληνες, είναι αποστάτες (=δημοκρατικοί, αγωνιζόμενοι για συνταγματικές και πολιτικές ελευθερίες). Και στον κόμητα Ζίχη «… Καταριώμαι και αποστρέφομαι τους Έλληνες αν και έχουμε την ίδια πίστη(θρησκεία). Έδειξαν διαγωγή εγκληματική, αξιοκατάκριτη, συχαμερή. Για μένα είναι αποστάτες, κινηθήκανε ενάντια στη νόμιμη εξουσία.(Σουλτάνο). Δεν θέλω το ξεσκλάβωμά τους γιατί δεν το αξίζουν….».  5

Να σημειώσω εν τάχει ότι τον Καμαρινό μόλις έφυγε από τη Ρωσία, οι Φιλικοί που είχαν μάθει τι του είχαν πει ο Τσάρος και ο Καποδίστριας, βάλανε ανθρώπους τους και τον σκοτώσανε στη Δακία. Αν έφθανε στη Μάνη και τα μάθαιναν αυτά οι Μαυρομιχαλαίοι θα αποκαλυπτόταν η απάτη της Φιλικής ότι πίσω της βρισκόταν ο τσάρος ή ο Καποδίστριας και η υπόθεσή της θα τιναζόταν στον αέρα. Η Φιλική επειγόταν να βρει ένα μεγάλο όνομα για τη θέση του αρχηγού, και τον Απρίλιο του 1820 κατέληξε στον Αλέξανδρο Υψηλάντη που αποδέχτηκε με χαρά και ενθουσιασμό  την Αρχηγία. Στις 20 Φεβρουαρίου του 1821 ο Υψηλάντης κήρυξε την επανάσταση στις Ηγεμονίες, Μολδοβλαχία κλπ, και  με την αποτυχία του κινήματος συνελήφθη από τους Αυστριακούς και φυλακίστηκε. Απελευθερώθηκε το 1827 αλλά την επόμενη χρονιά πέθανε στη Βιέννη. 

Ο Ιωάννης Καποδίστριας εξελέγη πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας κατά τη διάρκεια της Γ' Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 1827 (συγκεκριμένα η απόφαση ψηφίστηκε στις 3 Απριλίου 1827) ύστερα από πρόταση του  Μαυροκορδάτου, του Κολοκοτρώνη, του Ανδρέα και Κ. Μεταξά και άλλων. Παρά την αρνητική και αντιδραστική στάση του πριν την έναρξη της επανάστασης, δεν μπορεί να κατηγορηθεί για αντίδραση μετά τον ξεσηκωμό. Προσπάθησε μάλιστα να επιτύχει ταχεία επέμβαση της  Ρωσίας υπέρ των αγωνιζομένων Ελλήνων με παράλληλη κήρυξη πολέμου κατά  της Τουρκίας (συνέδριο της Βερόνας Οκτώβρης 1822), κι επειδή ο αυτοκράτορας δεν συμφώνησε μαζί του παραιτήθηκε από την διπλωματική Υπηρεσία της Ρωσίας και έφυγε στο εξωτερικό.- Όταν εκλέχτηκε Κυβερνήτης της Ελλάδας έκανε μια περιοδεία στις Ευρωπαϊκές αυλές και πέρασε και από την Πετρούπολη όπου τον δέχτηκαν με ενθουσιασμό και ανανέωσε τις σχέσεις και τους δεσμούς του. Πήρε και κάποια οικονομική βοήθεια από τον τσάρο και ανέλαβε την αποστολή να δαμάσει το αναρχικό πνεύμα που ανατάραζε την Ελλάδα εγκαθιστώντας εκεί μια σταθερή τάξη και σύμφωνη με τις ανάγκες της ρωσικής πολιτικής που επεδίωκε τη δημιουργία γύρω από την Τουρκία φιλικών της φεουδαρχικών και συγκεντρωτικών κρατών κατ’ εικόνα και ομοίωση του δεσποτικού της καθεστώτος. 

Σαν πολιτικός, παρά τις ολιγαρχικές του ιδέες και την παντελή έλλειψη εμπιστοσύνης προς την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, ήταν  οξύς και διορατικός, και είχε καθολική γνώση των ελληνικών προβλημάτων και σχέδιο κρατικής και οικονομικής ανόρθωσης αρκετά μελετημένο. Ήρθε στην Ελλάδα και κατέβηκε στο Ναύπλιο στις 6 Γενάρη του 1828 όπου του έγινε μεγάλη υποδοχή. Στις 11 του Γενάρη πήγε στην Αίγινα όπου έδρευε η Βουλή και η Αντικυβερνητική Επιτροπή. «Στη δοξολογία που έγινε, τον πανηγυρικό λόγο έβγαλε ο σοφός Καΐρης που ξέροντας τις φωτοσβεστικές  και αντιδραστικές αρχές του Καποδίστρια δεν δίστασε με σαφείς υπαινιγμούς να τον καταστήσει προσεχτικό και να του συστήσει  πως έπρεπε ν’ αλλάξει μυαλά και να κυβερνήσει όπως ορίζουν οι διατάξεις του πολιτεύματος και σύμφωνα με τις δημοκρατικές παραδόσεις του ελληνικού λαού». 6   .

Το άγαλμα του Καποδιστρια στο Ναυπλιο 

Ο Καποδίστριας όμως από την πρώτη μέρα αγνόησε τις προειδοποιήσεις αυτές και βάλθηκε να καταλύσει το δημοκρατικό πολίτευμα και να επιβάλει την προσωπική του δικτατορία. Έχοντας αναδειχτεί στα ύπατα αξιώματα του τσαρικού υπουργείου των εξωτερικών ως υπουργός εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, θέλησε να θεμελιώσει ένα σύστημα απολυταρχικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα που τελούσε υπό την προστασία των Μεγάλων Δυνάμεων, με πνεύμα και μεθόδους αντίθετες με το δημοκρατικό νόημα της επανάστασης και το πάθος των Ελλήνων για ελευθερία και ανεξαρτησία, πιστεύοντας ότι αυτός ο απολυταρχικός τρόπος διακυβέρνησης ήταν προς το συμφέρον της Ρωσίας που επιζητούσε την προστασία της. Ανέστειλε το σύνταγμα της Τροιζήνος βάζοντας ρητά τον πολιτικό κόσμο της χώρας μπροστά στο δίλημμα; Ή παραμερίζεται το σύνταγμα, ή παίρνω το καράβι και φεύγω. «…. Ήλθον είς τήν Ελλάδα ώς περιηγητής καί θυσιάζω τά πάντα υπέρ αυτής αλλ’ όχι καί τήν υπόληψίν μου. Όθεν, άν δέν θελήσετε να με ακούσετε θα επιβώ πάλιν είς το πλοίον εφ’ ού ήλθον καί θά αναχωρήσω». 7  .

Η Βουλή κάμφθηκε και κατόπιν τούτου χωρίς να καλέσει εθνοσυνέλευση την διέλυσε καταλύοντας το σύνταγμα. Διόρισε ένα συμβουλευτικό σώμα του χεριού του από κοτζαμπάσηδες και μεγαλοκαραβοκυραίους», συγκεντρώνοντας ουσιαστικά όλες τις εξουσίες στα χέρια του. «Ο Καποδίστριας ήταν αντιδραστικός ως το κόκκαλο. Μόλις πάτησε το πόδι του στην Ελλάδα σύστησε ένα άλλο σώμα, τη Γενική Γραμματεία που εξυπηρετούσε  τους προσωπικούς σκοπούς του. Όλος ο διοικητικός και κυβερνητικός μηχανισμός εξυπηρετούσε τον αυταρχισμό του», γράφει ο Κορδάτος. « Το συγκεντρωτικό σύστημα που θέσπισε σε πολλά ήταν αντίγραφο του τσαρικού συστήματος.»  

Ο Φρειδερίκος Τιρς (1784–1860) λόγιος, καθηγητής της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, μελετητής του ελληνικού προβλήματος κατά την περίοδο 1828–1833, σύγχρονος του Καποδίστρια, στο βιβλίο του Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ μεταξύ άλλων γράφει για το ίδιο θέμα: «Ο Κυβερνήτης άρχισε τή σταδιοδρομία του διαλύοντας μέ τήν προσωπική του εξουσία τό νομοθετικό σώμα πού υπήρχε μέ τό όνομα «Βουλευτικόν», καί φυλακίζοντας δύο από τά μέλη του πού  είχαν τολμήσει νά διαμαρτυρηθούν  εναντίον αυτού τού πραξικοπήματος». 8  Και αλλού  «…ο Ιωάννης Καποδίστριας θέλησε να θεμελιώσει ένα σύστημα απολυταρχικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα, ενήργησε ή τουλάχιστον θεωρήθηκε ότι ενεργούσε  προς το συμφέρον της Ρωσίας. 

 Είναι αλήθεια ότι παρά τις επικρίσεις όλοι σχεδόν αναγνωρίζουν ότι παρά τις ολιγαρχικές του ιδέες και αρχές, και παρά την πλήρη έλλειψη εμπιστοσύνης προς την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, ο Καποδίστριας είχε καθολική γνώση των προβλημάτων της χώρας και είχε συλλάβει σχέδιο κρατικής και οικονομικής ανόρθωσης. Όταν ανέλαβε Κυβερνήτης η χώρα ακόμα δεν ήταν ελεύθερη. Κατά την  Σύμβαση του Λονδίνου η Ελλάδα δεν θα αποτελούσε ανεξάρτητο κράτος, θα ήταν υποτελής στο  Οθωμανικό κράτος. Πολλοί μάλιστα του χρεώνουν ότι αν και το γνώριζε δεν προσπάθησε  να πείσει τον τσάρο να αλλάξει στο ζήτημα αυτό γνώμη και να δεχτεί την τροποποίηση της σχετικής διάταξης ώστε η Ελλάδα να καταστεί ανεξάρτητο κράτος. Στο εσωτερικό της χώρας, με τον ερχομό του, ο Καποδίστριας είχε να αντιμετωπίσει τα εχθρικά στρατεύματα, την πειρατεία, τους ανύπαρκτους θεσμούς, τη διάλυση του στρατού, τις εμφύλιες διαμάχες, την κακή οικονομική κατάσταση της χώρας. Ακόμα, τους φατριασμούς και τα τοπικιστικά, οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα των κοτζαμπάσηδων, Φαναριωτών και πλοιοκτητών, οι οποίοι και επεδίωκαν διατήρηση των προνομίων και συμμετοχή στη νομή της εξουσίας.

Κι επί πλέον την εχθρότητα της Γαλλίας και της Αγγλίας, τα γεωστρατηγικά συμφέροντα των οποίων στην Ανατολική Μεσόγειο κινδύνευαν από την προοπτική δημιουργίας ενός νέου και δυναμικού ναυτικού και εμπορικού κράτους έξω από τον έλεγχό τους ή, χειρότερα, υπό την επιρροή της Ρωσίας. «…Στή στεριά επικρατούσε τό δίκαιο τής αρπακτικότητος τού τοπάρχη κοτζάμπαση καί στή θάλασσα η πειρατεία. Ο Μοριάς ήταν ρημαδιό. Κάθε μεγαλοκαπετάνιος που κρατούσε ένα κάστρο (Μονεμβασία ο Πετρόμπεης, Ακροκόρινθο ο  Κίτσος  Τζαβέλλας, Παλαμήδι ο Γρίβας καί Στράτος) τυραννούσε σάν κατακτητής τό γυμνό καί άστεγο πληθυσμό. Παραγωγή  δέν υπήρχε, ούτε χέρια νά επιδοθούν στήν καλλιέργεια τής γής λόγω τής ανασφάλειας. Ο πληθυσμός είχε καταφύγει στά βουνά καί στίς σπηλιές. Εικοσιπέντε χιλιάδες μαχητές περιπλανιόνταν χωρίς καμμιά μισθοτροφοδοσία ή ενίσχυση, ενώ οί μοναδικές δημόσιες πρόσοδοι, (δεκάτη καί τελωνειακές εισπράξεις τού Αναπλιού) δέν λειτουργούσαν. Κράτος δηλαδή καί στήν πιό υποτυπώδη του έννοια δέν υπήρχε.» 9 

Ο Καποδίστριας προσπάθησε να επιβάλει τάξη, θεσμούς και κράτος δικαίου σε μια χώρα που μόλις είχε βγει από έναν καταστροφικό πόλεμο και βρισκόταν σε κατάσταση πλήρους αποδιοργάνωσης. Οι προσπάθειές του όμως και η πολιτεία του ήταν αυταρχικές και καθώς από την πρώτη ώρα δεν έχανε την ευκαιρία να φέρεται περιφρονητικά και προσβλητικά στον ελληνικό λαό, άρχισαν να δημιουργούν δυσαρέσκειες και αντιδράσεις. «….Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας γιά νά  αποφύγει νά δώσει τό σύνταγμα πού είχε υποσχεθεί αρέσκονταν νά επαναλαμβάνει ότι ο καιρός δέν είχε φθάσει ακόμα όπου η Ελλάδα μπορούσε νά αποφασίζει μονάχη γιά τήν ακολουθητέα πορεία σέ αυτήν τήν υπόθεση.» 10  .

Μακρυγιαννης

Δείτε όμως και το παράπονο, την πίκρα και την απογοήτευση του στρατηγού Μακρυγιάννη στα απομνημονεύματά του για το ίδιο θέμα: «… Τότε έφκειασε τό Πανελλήνιον, όταν ορκίστη κι αυτός νά κυβερνήσει εφτά χρόνια. Δέν θυμήθη ο Κυβερνήτης¨ όταν ορκίστη γιά εφτά χρόνια, ορκίστη στό Σύνταμα, κι αυτός ευτύς τό χάλασε… Ρώτησαν τόν Κυβερνήτη «διατί χάλασες τούς νόμους καί τό Βουλευτικόν;» Είπε «δέν τόθελε η Ευρώπη». Κι άν ήταν λικρινής άνθρωπος νά έλεγε τών Ευρωπαίγων ότι «εγώ δέν πάγω είς τήν πατρίδα μου νά γίνω επίγιορκος, νά τούς χαλάσω εκείνο οπού απόχτησαν μέ ποταμούς αίματα». 

Σκληρή, απάνθρωπη,  απαξιωτική και περιφρονητική ήταν η συμπεριφορά του Κυβερνήτη απέναντι στους αγωνιστές που τα είχαν δώσει όλα στον αγώνα. Όταν για πρώτη φορά δέχτηκε τους ρουμελιώτες οπλαρχηγούς πάνω στη ρούσικη φρεγάτα που τον έφερε στην Ελλάδα, «… σάς ξαίρω, είσαστε όλοι ψεύτες και κλέφτες» τους αποπήρε, κι εκείνοι οι περήφανοι και ατρόμητοι άνδρες, από σεβασμό και αποφασισμένοι να συμβάλουν ώστε να πάει η χώρα μπροστά, δεν του αντιμιλήσανε και σκύψανε το κεφάλι.  11.      

Την ίδια ταπεινωτική υποδοχή επεφύλαξε ο Καποδίστριας και στους Καπετάνιους του σώματος του Άγγλου Τσωρτς που επέστρεφαν από αποστολή στο Μακρυνόρος. Χωρίς να περιμένει  από τον αρχηγό τους να πει τα ονόματα των οπλαρχηγών που του παρουσίαζε, «αυτό περιττεύει» φώναξε, «ξαίρω κι όλους αυτούς τούς κυρίους καί τίς αποστολές στίς οποίες διακριθήκανε από καιρό. Πολεμήσατε, όπως είπατε, με τους Τούρκους, κλέψατε κατσίκια και πρόβατα – νά τά κατορθώματά σας.» 12.  

Πέρα από αυτού του είδους τις απαξιωτικές και ταπεινωτικές συμπεριφορές σε στρατηγούς, οπλαρχηγούς και καπεταναίους που επί τόσα χρόνια  πολεμούσαν την Τουρκιά, ακόμα μεγαλύτερη προσβολή ήταν ότι παράβλεψε όλους αυτούς τους μπαρουτοκαπνισμένους αγωνιστές και διόρισε στρατηγό και αρχηγό του στρατού τον αδελφό του κόμη  Αυγουστίνο, έναν άκαπνο  νεαρό που είχε ανατραφεί σε μοναστήρι και δεν είχε ιδέα από στρατιωτικά.  Κι ακόμα ο Κ κάλεσε τον αδελφό του Βιάρο που πριν λίγα χρόνια είχε πολύ κακή  ιδέα γι αυτόν, να έρθει να αναλάβει υπηρεσία. Τον διόρισε διοικητή στα νησιά Ύδρα, Σπέτσες, Πόρο και Αίγινα, με απόλυτη εξουσία.  Σε λίγο ο ανθρωπάκος αυτός έδειξε ποιος ήταν. Φορολογούσε, καταπίεζε, φυλάκιζε έδερνε. Η πασαδική του διοίκηση και οι κάθε λογής αυθαιρεσίες του σήκωσαν τους νησιώτες στο πόδι. Αλλά και ο άλλος αδελφός του ο Αυγουστίνος δε ν ήταν καλύτερος. Αντιδραστικός, συμφεροντολόγος και αυταρχικός.  

 Απαξιωτική και ταπεινωτική ήταν η συμπεριφορά του Κυβερνήτη  και η αντιμετώπιση  προς τις  χήρες και κόρες των αγωνιστών  που δεινοπαθούσαν. Σε μια επίσκεψή του στο Μεσολόγγι «… πλήθος ολόκληρο οι χήρες του επιδώσανε αιτήσεις με τις οποίες ζητούσαν από αυτόν μια αρωγή για να μην πεθάνουν της πείνας με τα ορφανά παιδιά τους. Τις έδιωξε με κάποιες υποσχέσεις, και πάνω στις αιτήσεις τους έγραψε ότι «οι χήρες που βαστούσαν ακόμα έπρεπε να οργώνουν τα χωράφια, και οι άλλες με τα κορίτσια τους μπορούσαν να πλένουν τα ρούχα των οπλιτών του τακτικού στρατού για να κερδίζουν το ψωμί τους.»  13. 

Είναι σαν ο Κυβερνήτης  να έδειχνε το δρόμο της πορνείας σε αυτές τις γυναίκες, διότι το τακτικό σώμα εκείνη την εποχή συγκροτούνταν από τα κατακάθια της κοινωνίας, και θεωρούνταν ως το κέντρο της ηθικής διαφθοράς που κατάκλυζε την Ελλάδα, γι αυτό κάθε γυναίκα που σχετιζόταν με τους στρατιωτικούς την θεωρούσαν πόρνη. Το ίδιο νόημα θεωρούν ότι είχε και η συμβουλή  του στην  δύσμοιρη κόρη του ενάρετου Χατζή Μιχάλη που στον πόλεμο των Χανίων  της Κρήτης είχε χάσει την πελώρια περιουσία του και τη ζωή του. Όταν ύστερα από πολλά διαβήματα η κόρη πέτυχε ακρόαση από τον Κυβερνήτη για να εκλιπαρήσει τη βοήθειά του, εκείνος της είπε: «Δεν έχεις ανάγκη από τη δική μου την αρωγή. Είσαι νέα, είσαι ωραία». Και συνέχισε χτυπώντας την ελαφρά στο μάγουλο: «Θα μπορούσες θαυμάσια να κερδίσεις τη ζωή σου».

Ακόμα και απλοί πολεμιστές, ανάπηροι, που πήγαιναν να ζητήσουν βοήθεια διώχτηκαν  σκληρά. «Υπηρέτησα την πατρίδα μου». «Έκανες το καθήκον σου». «Τα έχω χάσει όλα, ακόμα και την υγεία μου για να την ελευθερώσω».  «Ε, καλά, η πατρίδα σου είναι ελεύθερη, τι γυρεύεις πάρα πάνω;»  «Δεν έχω τίποτα να συντηρηθώ». «Πάρε το βιολί. Πάρε το φλάουτο, θα μπορούσες ακόμα να βγάζεις το ψωμί σου». 14.

Το ίδιο περιφρονητική και απαξιωτική ήταν η αντιμετώπιση κάθε πολίτη που τολμούσε να σηκώσει κεφάλι πάνω από το επίπεδο του αγρότη και του εργάτη. Για να καθυποτάξει το λαό στο επίπεδο που ήθελε, εφάρμοσε τους περίφημους νόμους καθοσιώσεως, «νόμους τόσο θολούς καί αυθαίρετους  ώστε χάρη σέ αυτούς, μιά απλή κουβέντα κατά  τής κυβερνήσεως, κατά τού αρχηγού της καί κατά τών υπαλλήλων ακόμα, μπορούσε νά μετατραπεί σέ έγκλημα κατά τού κράτους 15.   

Με αυτή του τη μονόχνοτη και απόλυτα δικτατορική συμπεριφορά και πολιτεία, ο Καποδίστριας έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά  προσπαθώντας  να αναστήσει τη χώρα, βάζοντας σε προτεραιότητα την διοικητική της αναδιοργάνωση, το χτύπημα της πειρατείας που αποτελούσε πραγματική μάστιγα, την οργάνωση του στρατού και του στόλου που τους υπήγαγε υπό τις διαταγές της Κυβέρνησης, το ζήτημα της τάξης μέσα στη χώρα διώκοντας  όμως παράλληλα τους χιλιάδες αγωνιστές που περιφέρονταν άστεγοι και πεινασμένοι στο Μωρηά, την παιδεία που όμως κι εδώ πολλοί διατυπώνουν ενστάσεις για το θεοκρατικό και φεουδαρχικό της χαρακτήρα. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το πρόβλημα της Γεωργίας δημιουργώντας μάλιστα και την γνωστή πρότυπη Γεωργική Σχολή της Τίρυνθας στο Ναύπλιο, απέφυγε όμως να μοιράσει τις εθνικές γαίες στους αγρότες, για να, όπως πολλοί ισχυρίζονται, κρατά κάτω από την επιρροή του τη φτωχολογιά.

Κόμης Αυγουστίνος

Η απογοήτευση όμως των πολιτών, η αγανάκτηση και οι αντιδράσεις για τον απόλυτα αυταρχικό τρόπο που κυβερνούσε ο Καποδίστριας, αλλά και «το χαφιεδιλίκι που βρισκόταν στην πρώτη γραμμή, και η αστυνομοκρατία  οδηγούσαν την κατάσταση στα άκρα. Έπαιζαν το ρόλο τους εδώ και τα συμφέροντα των Άγγλων και των Γάλλων που αντιμάχονταν εκείνα του τσάρου που υποστήριζε ο Κυβερνήτης.  «….κι’ ο Κυβερνήτης μας σπούδαζε τούς Έλληνες τήν οικονομίαν όσο νά τούς μπερδέψη μέ τό δίχτι.» λέει ο Μακρυγιάννης. «Όμως οι λύκοι πού τρώγαν τά πρόβατα δέν ψόφησαν – γέννησε κι’ άλλους πολλούς ο Κυβερνήτης μας κι’ ο Αυγουστίνος κι’ ο Βιάρος. Φωνάζουν όλοι οι Έλληνες – ο Βιάρος κι’ ο Αυγουστίνος λένε τών αγωνιστών «σύρτε νά διακονέψετε. Καί οι σπιγούνοι πληρώνονται βαριά να μαθαίνουν τί κάνουν οι άνθρωποι στα σπίτια τους …»

«Ο Καποδίστριας ύστερα από την εξέγερση της Ύδρας και τις επαναστατικές ενέργειες της αντιπολίτευσης, άφησε τα προσχήματα και φερνόταν σαν τσάρος», γράφει ο Κορδάτος. «Ο χαφιεδισμός είχε πάλι απλωθεί παντού. Το καποδιστριακό καθεστώς ήταν καθεστώς αστυνομοκρατίας, οι φυλακές είχαν γεμίσει.  Όλοι οι φιλελεύθεροι, οι δημοκρατικοί και οι προοδευτικοί καταδιώχτηκαν επειδή κατακρίνανε τα απολυταρχικά του φερσίματα». 16.  

Ο Πολυζωίδης, ο Φαρμακίδης και τόσοι άλλοι ή κλείστηκαν στις φυλακές ή εξορίστηκαν. Δεν έλειπαν και οι αγώνες των τοπικών αρχόντων που χάνανε την εξουσία τους, ούτε και ο πόλεμος των καραβοκυραίων. Θυμηθείτε ότι οι Υδραίοι υπό τον Μιαούλη κάψανε τα καράβια. «… Ο Καποδίστριας υφίστατο καταιγισμόν εγγράφων διαμαρτυριών δια την παράβασιν των θεμελιωδών διατάξεων του καταστατικού χάρτου της χώρας και του εζητούντο Συνέλευσις και Σύνταγμα». 17   Ζήτησε τη βοήθεια των Άγγλων και των Γάλλων αλλά τον αγνόησαν.

Αντρέας Μιαούλης

Ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε το πρωί της 27^ης Σεπτεμβρίου του 1831 με μια πιστολιά και μια μαχαιριά από τους Γεώργιο και Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη στην πόρτα της εκκλησίας του Αγ. Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Αν είχε σταθεί στο ύψος της φήμης και των ικανοτήτων του θα γινόταν ο ανανεωτής και κυρίαρχος της Ελλάδας. Πολλοί ξένοι Ιστορικοί επικρίνουν και καταδικάζουν την πολιτική του  Καποδίστρια, και πολλοί υποστήριξαν ότι ήθελε να γίνει βασιλιάς. Ο Μαρξ που μελέτησε με πολλή εμβρίθεια τα πολιτικά προβλήματα στα νεότερα βαλκανικά κρατίδια, χαρακτηρίζει τον Καποδίστρια πολιτικά ανυπόληπτο. Ο σύγχρονός του, ο Φρειδερίκος Τιρς –FRIEDRICH THIERSCH– που μελέτησε το ελληνικό πρόβλημα κατά την περίοδο 1828-1833, τον επικρίνει αυστηρά. Επικριτικοί είναι και ο Κάρολος Μπαρτόλντι Μέντελσον 1838-1897, ο Φίνλεϊ και άλλοι. Από τους Έλληνες ιστορικούς πολλοί τον εξυμνούν σαν μεσσία κλπ (αλλουβρέχηδες τους χαρακτηρίζει αυτούς ο Σκαρίμπας) – και τον υμνολογούν, και άλλοι στέκονται επικριτικοί στο έργο και την πολιτεία του.

                                                                                                                                                                        Παραπομπές                                                                   

1.  ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΥ ΤΙΡΣ. Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ τ,α σελίς 52.

2  Γιάννη Σκαρίμπα το’21 και η αλήθεια. Τ.α. σελ 43.

3. Διονύσιος Κόκκινος  Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ. Τ.α. σελ. 82.

4  ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ  216  ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Σελ 216.

5. ΓΙΑΝΗ ΚΟΡΔΑΤΟΥ – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Τ. Χ. σελ 592. 

6. KΟΡΔΑΤΟΣ ομ. 595.

7. Διονύσιος Κόκκινος τ.6. σελ 291.

8.  Φρειδερίκου Τιρς Τ.α. σελ 61.

9.   ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ  (Φρειδ Τιρς υποσημείωση) στη σελ 55.

10  Τιρς τ.α. 223.

11. Τιρς ομ . σελ 58.

12.  Τιρς. σελ 59.

13.  Τιρς. σελ 66.

14, 15,Τιρς.Τ.α σελ 65.    

16.   Κορδ. Τ.10, σελ 638

17.   Δ Κόκκινος σελ. 624

 

Οι Σπανιόλοι ποντικοί του Γιάννη Σκαρίμπα που δεν ήσαν…. Ελεφάντοι!

 

 

Γιάννης Σκαρίμπας.

Τον μπάρμπα Γιάννη Σκαρίμπα -  το 21 και η αλήθεια – τον είχα διαβάσει στα νιάτα μου όταν εκδόθηκε πριν ακριβώς μισό αιώνα, και με είχε εντυπωσιάσει όχι μόνο για τον αγώνα του για την Αλήθεια  σχετικά με τον ξεσηκωμό του 21 που έβλεπα στα κείμενά του, αλλά και για τις ιστορικές πηγές στις οποίες παραπέμπει για να την υποστηρίξει, κατηγορώντας παράλληλα  τους «εθνικούς μας ιστορικούς ως ασυνεπείς, συνειδητούς ψεύτες και «αλλουβρέχηδες».

Στο τρίτομο  έργο του ο Γιάννης Σκαρίμπας – Μπάρμπα Γιάννη τον αποκαλούσα στα νιάτα μου – αναφέρεται διεξοδικά στον ξεσηκωμό του 21 και τα προβλήματά του, όπως, τη σημασία του για τον ελληνισμό, τις αιτίες που τον προκάλεσαν, τους κοτζαμπάσηδες και τους «γερόντους», την κλεφτουριά, την κοινωνιολογία της επανάστασης, το τουρκοκοτζαμπάσικο καθεστώς, την τότε αστική τάξη, τους Φαναριώτες και τους οσποδάρους. Στη Φιλική Εταιρεία, το παπαδαριό και το ιερατείο, στους Δραγουμάνους, τους Προκρίτους και σε τόσα άλλα σχετικά με την τότε εποχή, που ξεμετρημό δεν έχουν.

Δύσκολα για μένα τα χρόνια τότε, το 1975 που πρωτοδιάβασα στα γρήγορα το βιβλίο, αλλά και για ολόκληρο τον ελληνικό λαό, μόλις είχαμε μισοαπαλλαγεί από τη δικτατορία των συνταγματαρχών αφού είχαμε χάσει το 40% σχεδόν της Κύπρου, ο αγώνας για τον επιούσιο δεν μου άφηνε και πολλά περιθώρια να ασχοληθώ σε βάθος με αυτούς τους προβληματισμούς. Έτσι, τώρα στα γεράματά μου που έχω χρόνο απεριόριστο, αποφάσισα να τον ξαναδιαβάσω με την άνεσή μου το Μπαρμπαγιάννη, «το 21 και η αλήθεια», για να απολαύσω το μοναδικό και ανεπανάληπτο γράψιμό του, αλλά και να ασχοληθώ πιο προσεχτικά με τους προβληματισμούς του.

Εκεί λοιπόν στον δεύτερο τόμο και στη σελίδα 48, που ο συγγραφέας με το μοναδικό του ύφος περιγράφει  την ιστορική απαρχή της συμφοράς που βρήκε τον ελληνισμό από τις ορδές του Μακεδόνα Φίλιππου του Β’ και του Αλέξανδρου, την καταστροφή και τον εξανδραποδισμό της Θήβας ιδιαίτερα που την ισοπέδωσαν και την ξεκλήρισαν  μια για πάντα οι Μακεδόνες σφάζοντας τους κατοίκους της, ενώ γυναίκες και παιδιά «περιέπεσαν εις δουλείαν», και που πιστός στη συνήθειά του δεν ξεχνάει να τα «σούρει» και στους δικούς μας ιστορικούς τους ασυνεπείς «ιστοριοδίφες» όπως τους αποκαλεί επειδή το κάνανε γαργάρα το θέμα του αφανισμού της Θήβας, διαβάζω τούτη την αυστηρή άμα και άκρως ειρωνική παράγραφο του Συγγραφέα για τους Ιστορικούς μας: «Αλλά να ζητάει κανείς από τους ιστοριοδίφες μας συνέπεια θάταν σάν να οι ποντικοί του Φίλιππου του Β΄ δεν ήσαν ποντικοί, αλλά Ελεφάντοι! …*».

Τούτη η αναφορά στους ποντικούς που δεν ήσαν «Ελεφάντοι» μου κίνησε την περιέργεια να την ψάξω, ακολουθώντας το αστεράκι που παραπέμπει σε  υποσημείωση στο κάτω μέρος της σελίδας.  Άλλωστε, το τρίτομο τούτο έργο του Σκαρίμπα  είναι γεμάτο από παραπομπές και σημειώσεις για τα θέματα που αναφέρει, και με το να μην τις δει ο αναγνώστης είναι σαν να μην διάβασε ούτε το μισό.

Από σεβασμό λοιπόν στο συγγραφέα αντιγράφω την παραπομπή ως έχει: *Πράγματι όταν με διάταγμα του Φίλιππου του Β΄ διατάχτηκε η σύλληψη και το κάψιμο ζωντανών όλων των ελεφάντων της Ισπανίας, εν τώ άμα,  όλοι οι ποντικοί πήδησαν στην όμορφη Γαλλία.    Εκεί, έκπληχτοι οι Γάλλοι ποντικοί τους ρώτησαν προς τι το ομαδικό αυτό σαλτάρισμα στη χώρα; Και οι Σπανιόλοι ποντικοί τους τόπαν. _ ‘Ε, καλά (απόρησαν οι άλλοι) να συλληφθούν και να καούν ζωντανοί  οι ελεφάντοι. Μα…. Ελόγου σας είστε ποντικοί…. _ Σωστά. Αλλά όπως έχουν εκεί πέρα αυτά τα πράγματα άντεστε ελόγου σας να ν’ αποδείξετε ότι δεν είστε…. ελεφάντοι!

Άντε και συ αναγνώστη μου να τους το πεις των ιστορικών μας».

 

 

 

 

 

 

 

Τ' Αναπλιού το Παλαμήδι.

 

Παλαμήδι.

Είναι το κάστρο που δεσπόζει πάνω από Ναύπλιο σε ύψος 216 μέτρων, και ελέγχει τον Αργολικό κόλπο. Τα πρώτα οχυρωματικά έργα στο λόφο του Παλαμηδιού ξεκίνησαν το 1687 από τον Δόγη της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας Φραντσέσκο Μοροζίνι (1619 – 1694), εποχή κατά την οποία  η Βενετία βρισκόταν  σε συνεχείς διενέξεις με τους Οθωμανούς του Μωρηά, και ο δόγης που ήταν αρχιστράτηγος των  Βενετικών δυνάμεων αγωνιζόταν να διώξει τους Τούρκους από το Αιγαίο.  Ο Μοροζίνι είναι αυτός που βομβάρδισε και κατέστρεψε τον Παρθενώνα που είχε αντέξει επί τόσους αιώνες, και τότε τον χρησιμοποιούσαν οι Τούρκοι σαν μπαρουταποθήκη. Βομβάρδιζε επί τέσσερις ημέρες τον βράχο του Παρθενώνα, και την Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 1687, επτά η ώρα το βράδυ, μια «τυχαία βολή», όπως τη χαρακτήρισε αργότερα στην κυβέρνηση της Βενετίας, ανατίναξε τον ιερό βράχο. Μια οβίδα τρύπησε τη στέγη του Παρθενώνα και χτύπησε πεντακόσια βαρέλια πυρίτιδα

 

Οι Βενετοί βομβαρδίζουν τον Παρθενώνα.

Έτσι για την Ιστορία, κατά τα Δεκεμβριανά του  1944 επίσης, ο βρετανικός στρατός  ανέβασε βαρέα  όπλα στον Παρθενώνα από όπου χτυπούσε τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ που μάχονταν με χωροφύλακες, χίτες και ταγματαλήτες  οχυρωμένους στου Μακρυγιάννη. Ο ΕΛΑΣ  όμως δεν ανταπέδωσε τα πυρά σεβόμενος το Μνημείο. Η κατασκευή του κάστρου στην τελική του μορφή που διατηρείται άθικτη μέχρι σήμερα και αποτέλεσε πραγματικό επίτευγμα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής αλλά και ταχύτατης κατασκευής του, πραγματοποιήθηκε 48 χρόνια αργότερα επί των ημερών του Βενετσιάνου Γενικού Προβλεπτή του Στόλου Αυγουστίνου Σαγρέδου, από το 1711 έως το 1714 με σχέδια και επίβλεψη των στρατιωτικών μηχανικών  Giancix (Τζανσίξ) και Lasalle (Λασάλ), με κύριο σκοπό να υποστηρίξει τα σχέδια, τους σκοπούς, και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Βενετών κατακτητών.

!944 Οι  Εγγλέζοι χτυπούν τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ στου Μακρυγιάννη'

Ένα χρόνο αργότερα κατά τη διάρκεια του έβδομου Τουρκο-Ενετικού πολέμου, το 1715, οι Τούρκοι αφού εξαγόρασαν τον Λασάλ, τον ένα από τους κατασκευαστές μηχανικούς της οχύρωσης, ανατίναξαν ένα τμήμα του φρουρίου και εισέβαλαν στο κάστρο με 100,000 άντρες. Αυτή ήταν η δεύτερη κατάκτηση του Μωρηά  που σηματοδότησε και την αρχή της δεύτερης Τουρκοκρατίας που κράτησε μέχρι το 1821. Να σημειώσω εδώ ότι κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας δεν επιτρεπόταν στους Χριστιανούς να μπούνε στο Κάστρο. Η κατοχή και κυριαρχία έκτοτε των Τούρκων διατηρήθηκε αδιάκοπη μέχρι την κήρυξη της ελληνικής επανάστασης το 1821. Με το ξέσπασμα της επανάστασης Τούρκοι και φρουρά οχυρώθηκαν στο Κάστρο.                                                                                                                                         Κατά τη διάρκεια της πολύμηνης πολιορκίας υπέφεραν σοβαρά από έλλειψη τροφών και εφοδίων αφού οι πολιορκητές είχαν κόψει τις δυνατότητες ανεφοδιασμού τους. Για να επιβιώσουν φάγανε σκυλιά γατιά και ό,τι  άλλο ζωντανό υπήρχε, και βάλανε μαχαίρι και στους νεκρούς, αυτούς που πεθαίνανε από την πείνα. Τους κομματιάζανε και τους τρώγανε φανερά και χωρίς φόβο.

Μια βροχερή νύχτα της 29^ης Νοεμβρίου του 1822 ξημερώματα της εορτής του Αγίου Ανδρέα, και καθώς οι αξιωματούχοι Τούρκοι είχαν κατέβει μέσα στο Ανάπλι  να συσκεφτούν και με άλλους αξιωματούχους για να απαντήσουν σε πρόταση που τους είχε κάνει ο Κολοκοτρώνης να παραδοθούν, κι ενώ οι πολιορκημένοι είχαν εξαντλήσει κάθε δυνατότητα επιβίωσης, ένα τμήμα 350 – 400 πολεμιστών με επικεφαλής τον χιλίαρχο Στάικο Σταϊκόπουλο από τη Ζάτουνα Αρκαδίας και με τη βοήθεια του οπλαρχηγού Δ. Μοσχονησιώτη, με μια καταδρομική επιχείρηση χρησιμοποιώντας αυτοσχέδιες σκάλες κατέλαβαν το Κάστρο χωρίς να πέσει ντουφεκιά. Νικημένοι από την πείνα οι Τούρκοι είχαν εξαντλήσει κάθε δυνατότητα αντίστασης. 

Στάικος Σταϊκόπουλος. Ο πορθητής του Παλαμηδιού.

Την άλλη μέρα με τα κανόνια του Κάστρου βομβάρδισαν τους Τούρκους μέσα στην πόλη μέχρι που παραδόθηκαν. Το Κάστρο πήρε το όνομά του από τον ομηρικό ήρωα Παλαμήδη, γιο του Ναυπλίου και της Ησιόνης και εγγονό του Ποσειδώνα. Το Παλαμήδι χρησιμοποιήθηκε και  ως φυλακή Βαρυποινιτών από το 1840 μέχρι το 1926. Το 1834 όμως κλείσανε εκεί και τον Κολοκοτρώνη για ένα περίπου χρόνο.                     Έχοντας κατηγορηθεί για προδοσία εναντίον του (ανήλικου ακόμη) Όθωνα, ο Κολοκοτρώνης ρίχτηκε στις φυλακές του Ιτς Καλέ του Ναυπλίου, στις 7 Σεπτέμβρη του 1833.Τον Απρίλη του 1834 έγινε η δίκη, και Κολοκοτρώνης και στρατηγός Πλαπούτας καταδικάστηκαν σε θάνατο. Λίγο πριν την επιβολή της ποινής τους δόθηκε χάρη απ’ τον ανήλικο βασιλιά. Όχι πως τέλειωσαν εκεί τα βάσανα και η αδικία. Τους μετέφεραν στο Παλαμήδι “σε σιγουρότερο μέρος”  μέχρι που ενηλικιώθηκε ο Όθωνας και τους απελευθέρωσε ύστερα από 11 μήνες.

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

Το Παλαμήδι είναι πολυτραγουδισμένο από τη δημοτική μας παράδοση, με γνωστότερο εκείνο το τραγουδάκι που μας πληροφορεί πως « Στ’ Αναπλιού το Παλαμήδι το βροντάει το καριοφίλι»:

Στ’ Αναπλιού, γειά σας λεβέντες, στ΄ Αναπλιού το Παλαμήδι,

» στ’ Αναπλιού Το Παλαμήδι ‘κει βροντάει το καριοφίλι.

» Το βροντάν γειά σας λεβέντες, το βροντάν οι Μωραϊτες.

» Το βροντάν οι Μωραϊτες κι όλοι οι βαρυποινίτες.

» Το βροντάει γειά σας λεβέντες, το βροντάει και μια γυναίκα.

» Το βροντάει και μια γυναίκα δικασμένη χρόνια δέκα.

» Το βροντάει γειά σας λεβέντες, το βροντάει και μια δασκάλα.

» Το βροντάει και μια δασκάλα, που ‘ναι άσπρη σαν το γάλα.

Η Ιστορία και τα σχετικά με το ντουφεκίδι τα οποία αφηγείται το τραγούδι

 δεν φαίνεται να ευσταθούν, αφού στο Παλαμήδι δεν έχει καταγραφεί καμία εξέγερση κρατουμένων και μάλιστα με ντουφέκια κλπ.

Παλαμήδι.

Το πιο πιθανό είναι να γράφτηκε το γνωστό αυτό τραγούδι για να υμνήσει την αίσθηση της αντίστασης στην Εξουσία, το ανυπότακτο πνεύμα και τη λεβεντιά.

 Σημ: Έτσι για την Ιστορία, να αναφέρω εδώ ότι  μετά την στρατιωτική αυτή επιτυχία η προσωρινή ελληνική διοίκηση, τίμησε τον Σταϊκόπουλο για τα κατορθώματά του και τον προβίβασε από Χιλίαρχο στον ανώτερο βαθμό του Στρατηγού. Ο ίδιος πάντως ούτε σπίτι δεν δέχτηκε να κρατήσει από τα τούρκικα που άδειασαν στο Ναύπλιο. Αργότερα, εκτιμώντας το Εκτελεστικό  τις ικανότητές του και την πρόσφατη εμπειρία του από την κατάληψη του Παλαμηδιού , τον έστειλε στην πολιορκία του Κάστρου του Ακροκόρινθου όπου η συμβολή του στην παράδοση υπήρξε σημαντική, ενώ ήταν από τους πρώτους που πολέμησαν τον Ιμπραήμ Πασσά. 

Κατά τη βασιλεία του Όθωνα παρέμεινε στο στρατό με τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη. Στις εμφύλιες διαμάχες που ακολούθησαν αργότερα τασσόταν πάντα με την πλευρά του Κολοκοτρώνη, γι αυτό και συνελήφθη από τους κυβερνώντες .

Αρρώστησε από βαριά μελαγχολία που τον οδήγησε στην τρέλα, και για να μπορέσει να ζήσει βγήκε στην επαιτεία (θυμηθείτε και τον Νικηταρά τον Τουρκοφάγο). Δεν ανεχόταν τους Βαυαρούς και μιλούσε άσχημα για δαύτους  μέχρι που κατέληξε στη φυλακή. Φυλακίστηκε στο Ναύπλιο που εκείνος είχε ελευθερώσει. Τον αποφυλάκισαν βαριά άρρωστο στις 21 Φλεβάρη του 1835 για να μην πεθάνει στη φυλακή. Πέθανε την ίδια ημέρα σε ηλικία μόλις 36 χρόνων. Έγινε έρανος για να καλυφθούν τα έξοδα της ταφής του, αλλά επενέβησαν οι προύχοντες του Ναυπλίου που του έκαναν μια αξιοπρεπή κηδεία.                                     

Ο Στάικος Σταϊκόπουλος στο Ναύπλιο

Με χορηγία της δισέγγονής τού Στάικου Σταικόπουλου Ζαχαρούλας Παπαμάρκου, τοποθετήθηκε στο ανατολικό τμήμα του πάρκου του Ναυπλίου το 1966 μαρμάρινος ανδριάντας του ήρωα, έργο του γλύπτη Νικόλα. Το 1962 το Παλαμήδι χαρακτηρίστηκε επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος, και λειτουργεί μέχρι σήμερα με μεγάλη επισκεψιμότητα. Η ανάβαση στο Κάστρο γίνεται με αμαξιτό δρόμο, ή από τα περίφημα 999 σκαλοπάτια. Το χιλιοστό σκαλοπάτι – σύμφωνα με την  παράδοση – το έσπασε με τα πέταλα το άλογο τού Κολοκοτρώνη. Στην πραγματικότητα όμως τα σκαλοπάτια είναι 857.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Νήσος Γυάρος αλλιώς Γιούρα, ως τόπος φυλάκισης, εξορίας, και καταπίεσης πολιτικών αντιπάλων..

  

Ένα ξερονήσι των Κυκλάδων είναι η Γυάρος, που σε καιρούς πολιτικής ανωμαλίας και κατάργησης της Δημοκρατίας χρησιμοποιήθηκε από τους κρατούντες, από τη Δεξιά πάντα και από τη Δικτατορία, ως τόπος απομόνωσης και καταπίεσης των πολιτικών τους αντιπάλων.Ως τόπος εξορίας αναφέρεται και κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους, στην σύγχρονη όμως Ιστορία της χώρας μας εμεγαλούργησε κατά τα χρόνια του Εμφυλίου και της Χούντας των συνταγματαρχών. Το 1947 κατά τον Εμφύλιο πόλεμο αρχίζει να λειτουργεί ως τόπος εξορίας,  φυλάκισης και καταπίεσης των πολιτικών αντιπάλων της Δεξιάς. Οι εξόριστοι και φυλακισμένοι δημοκράτες αριστεροί και κομουνιστές, με καταναγκαστική εργασία πάντα, διαμορφώνουν το χώρο, κάνουν τους απαραίτητους εκβραχισμούς, ανοίγουν δρόμους και ξεκινούν να χτίζουν τα αναγκαία χτίρια: Φυλακές, γραφεία και κατοικίες της φρουράς, αποθήκες,  φυλάκια, πολυβολεία κλπ.

                                     Το στρατόπεδο λειτούργησε από το 1947 μέχρι το 1952. Έκανε ένα μικρό διάλειμμα τριών χρόνων και ξαναλειτούργησε από το 1955 μέχρι το  1961. Για τελευταία φορά  το νησί χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας χιλιάδων αγωνιστών ακόμα και γυναικών που βρίσκονταν σε κατάσταση εγκυμοσύνης  τον καιρό της Χούντας των συνταγματαρχών από το 1967 μέχρι και το 1974. Υπολογίζεται ότι κατά  τα πέτρινα χρόνια του εμφυλίου που αφορούσαν τις δυο πρώτες περιόδους λειτουργίας, η Γυάρος «φιλοξένησε» πάνω από 18 - 19.000 διωκόμενους πατριώτες. Μαζί και με όσους και όσες εξορίστηκαν εκεί τον καιρό της Χούντας ξεπέρασαν τους 26.000. Το στρατόπεδο της Γυάρου το αποτελούσαν πέντε όρμοι -  στρατόπεδα που  χτίστηκαν ανάμεσα στα βράχια και τη θάλασσα ο κάθε όρμος χωριστά. Οι κρατούμενοι των όρμων που ήταν περιφραγμένοι μα αγκαθωτό σύρμα στεγάζονταν σε σκηνές που τις στερέωναν πάνω σε βάσεις τις οποίες  έχτιζαν για να προφυλάγονται από τα νερά που σχημάτιζαν ρυάκια και ρέματα όταν πιάνανε οι Βροχές. Δεν έλειπε το απαραίτητο πειθαρχείο, και η Ελ -  Τάμπα το συρμάτινο κλουβί.             

                             

Η Συκιά.

Κατά την εμφυλιοπολεμική φάση της λειτουργείας του στρατοπέδου, οι παράνομες συλλήψεις, η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η πρωτοφανής βαρβαρότητα και τα βασανιστήρια, τα καψόνια και ο εξευτελισμός των κρατουμένων βρίσκονταν  στην ημερησία και στη νυχτερινή….  διάταξη. Απόλυτα συνδεδεμένη  με την εφιαλτική ιστορία της Γυάρου, το «Νησί του Διαβόλου», το «Νταχάου της Μεσογείου», είναι η περίφημη συκιά όπου οι βασανιστές κρέμαγαν τους κρατουμένους και τους βασάνιζαν εξαντλώντας την εφευρετικότητα και τις άρρωστες ορέξεις τους  πάνω στα απροστάτευτα κορμιά τους. Ξακουστά έμειναν και τα καψόνια – βασανιστήρια όπως «το πήδημα της γαϊδάρας», το καθάρισμα των αποχωρητηρίων  με τα χέρια, κ. α.

   Αλλά να ξεκαθαρίσω εδώ ποιοι ήταν αυτοί οι πολιτικοί αντίπαλοι των μεταπολεμικών κυβερνήσεων της Δεξιάς.. Ήταν αγωνιστές της δημοκρατίας, αριστεροί, κομουνιστές, αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, άνθρωποι που με κάθε τρόπο είχαν  πολεμήσει τους Ιταλούς κατακτητές της χώρας μας, τους Γερμανούς και τους Βουλγάρους. Ήταν εκείνοι που κατά χιλιάδες είχαν τρέξει και είχαν καταταγεί στον Ελληνικό Λαϊκό Στρατό στον ΕΛΑΣ που είχε δώσει σκληρές μάχες κατά των κατακτητών. Ήταν χιλιάδες αγωνιστές που είχαν επιζήσει από  εκτελεστικά αποσπάσματα των Γερμανών κυρίως, από φυλακές και στρατόπεδα των κατακτητών όπου είχαν υποφέρει τα πάνδεινα, και τώρα απαιτούσαν να καθαρίσει ο τόπος και να δικαστούν οι δωσίλογοι και όλοι όσοι είχαν συνεργαστεί με τις κατοχικές δυνάμεις.     

Οι ταγματασφαλίτες κρεμούν Έλληνες πατριώτες.

Από την άλλη μεριά, στο αντίπαλο στρατόπεδο, βρίσκονταν οι κάθε είδους δωσίλογοι και συνεργάτες των κατοχικών δυνάμεων. Οι Ταγματασφαλίτες που τους είχαν εξοπλίσει οι Γερμανοί με την ανοχή  των Εγγλέζων, οι κάθε είδους χαφιέδες, οι χωροφύλακες που σε ολόκληρη τη διάρκεια της κατοχής με ζήλο είχαν υπηρετήσει τις κατοχικές δυνάμεις σε βάρος του ελληνικού λαού που στέναζε κάτω από τη μπότα τους, οι μαυραγορίτες που κάνανε περιουσίες σε βάρος του λαού που πέθαινε από την πείνα κατά τη διάρκεια της κατοχής, και τόσοι άλλοι ακόμα.

Ολόκληρο ς αυτός ο συρφετός προσκολλήθηκε στις δεξιές κυβερνήσεις για να τις υποστηρίξει και  να αποκτήσει πιστοποιητικά νομιμοφροσύνης,  να τις στελεχώσει και να συμμετέχει με οποιονδήποτε τρόπο στη μεταπολεμική νομή της Εξουσίας, έχοντας παράλληλα αποκτήσει την ταμπέλα του «εθνικόφρονα». Το μεταπολεμικό  κράτος της εθνικοφροσύνης δεν άργησε να διχάσει το λαό σε εθνικόφρονες και προδότες. Πολίτες Α¨ κατηγορίας οι πρώτοι, πολίτες Β¨ κατηγορίας οι άλλοι.

                         Εθνικόφρονες και υπερπατριώτες ήταν οι δεξιές κυβερνήσεις που τις στήριζαν και τις διόριζαν οι Άγγλοι μέχρι το 1946 και οι Αμερικάνοι στη συνέχεια, και όλος αυτός ο συρφετός των φιλογερμανών και των νοσταλγών τους, οι δωσίλογοι και συνεργάτες των κατοχικών δυνάμεων, οι γερμανοντυμένοι  ταγματασφαλίτες, οι χωροφύλακες, οι χαφιέδες και τόσοι άλλοι. Προδότες και αντεθνικώς σκεπτόμενοι κατά τους «γνήσιους πατριώτες τους εθνικόφρονες» ήταν όσοι με οποιονδήποτε τρόπο είχαν αντιταχθεί στις κατοχικές δυνάμεις, στους Γερμανούς κυρίως και τους είχαν πολεμήσει, οι δημοκράτες γενικά, οι αριστεροί, οι κομμουνιστές, και φυσικά οι άνδρες και γυναίκες που είχαν υπηρετήσει στον ΕΛΑΣ, το λαϊκό στρατό που πολέμησε τους Γερμανούς κατακτητές, τους Ιταλούς και τους Βουλγάρους. Οι διώξεις είχαν αρχίσει αμέσως με την παράδοση των όπλων από τον ΕΛΑΣ το Φλεβάρη του  1945, και εντάθηκαν με την έναρξη του Εμφυλίου το 1946 που τον υποκίνησαν οι Εγγλέζοι και που από το 1947 τον συνέχισαν οι διάδοχοί τους οι Αμερικανοί που ανέλαβαν και τη χρηματοδότησή του και την οργάνωση και εκπαίδευση του ελληνικού στρατού.  

 

Ο Ελληνικός Λαϊκός Στρατός παραδίδει τα όπλα.

Έπρεπε να διωχθούν οι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης που πολέμησαν τους Γερμανούς, οι αριστεροί, οι κομουνιστές, οι δημοκράτες, όλοι όσοι δεν δήλωναν υποταγή στις ξενόδουλες κυβερνήσεις, για να κυβερνήσουν τη χώρα οι συνεργάτες των Γερμανών και οι υποτελείς των Αμερικάνων. Για να μπορέσει το κράτος της δεξιάς  να τα πετύχει αυτά και να νικήσει στον Εμφύλιο, έπρεπε να καταφέρει να διχάσει τον ελληνικό λαό, να στρέψει με θανάσιμο μίσος τους Έλληνες εναντίον των Ελλήνων. Και το κατάφερε χρησιμοποιώντας τον μπαμπούλα του  αντικομουνισμού που ήταν της μόδας τότε αφού τον εφάρμοζαν οι Αμερικανοί στην Ευρώπη για να μειώσουν την ακτινοβολία της Σοβιετικής Ένωσης, της  κομμουνιστικής Ρωσίας, που είχε νικήσει τους Γερμανούς, και ο Κόκκινος Στρατός της είχε πάει τα γερμανικά στρατεύματα κυνηγώντας τα  μέχρι το Βερολίνο και το είχε  ισοπεδώσει.

               Για τις διώξεις και τον κατατρεγμό των πολιτών Β¨ κατηγορίας, τους δυνάμει αντιπάλους του εμφυλιοπολεμικού κράτους  εφαρμόστηκαν έκτακτοι νόμοι κατά παράβαση του Συντάγματος που παραβίαζαν τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα και τις προσωπικές τους ελευθερίες. Έκλεισαν γι αυτούς οι πόρτες του κράτους, δεν είχαν δικαίωμα πρόσβασης σε Πανεπιστημιακά ιδρύματα και κρατικές υπηρεσίες από τις οποίες πολλοί διώχτηκαν.

Χιλιάδες αριστεροί, κομμουνιστές, δημοκράτες, τσουβαλιάζονταν και με στημένες κατηγορίες κλείνονταν στις φυλακές και στα ξερονήσια. Αρκούσε η μαρτυρία ενός απλού χαφιέ, ή του χωροφύλακα για να χαρακτηριστεί κάποιος κομμουνιστής και αντεθνικώς δρών για να βρεθεί στην εξορία, στη φυλακή, στο στρατοδικείο και στο εκτελεστικό απόσπασμα. Θανατοδικείο αποκαλούσαν το στρατοδικείο της Τρίπολης, τον καιρό του εμφυλίου πολέμου, επειδή όποιος δικαζόταν εκεί δεν γλίτωνε το εκτελεστικό απόσπασμα.

                                                         Οι δολοφονίες, οι βιαιοπραγίες, οι λεηλασίες περιουσιών οι βιασμοί, όλα αυτά τα δεινά του Εμφυλίου είναι αδύνατο να περιγραφούν σε μερικές σελίδες. Οι φυλακές και οι εξορίες των πολιτικών αντιπάλων στα ξερονήσια ήταν  ένα σοβαρό όπλο των κυβερνήσεων της δεξιάς να τους βγάζουν εκτός κυκλοφορίας, να τους αχρηστεύουν. Τους αχρήστευαν αποσύροντάς τους από την καθημερινότητα και τα κοινωνικά δρώμενα με τη ρετσινιά του αντεθνικώς δρώντα ή σκεπτόμενου, του εχθρού της πατρίδας, του εθνικού μειοδότη. Για να προκαλέσουν την πολιτική, την ηθική και κοινωνική εξόντωσή τους. Έριχναν τη ρετσινιά σε ολόκληρη την οικογένειά τους για να τους καταστρέψουν οικονομικά.

            Με τη χρησιμοποίηση κάθε είδους βασανιστηρίων, πείνας εξαθλίωσης και εκβιασμών, προσπαθούσαν να τους σπάσουν το ηθικό και να τους υποχρεώσουν να υπογράψουν την περίφημη Δήλωση Μετάνοιας. Να αποκηρύξουν δηλαδή τους αγώνες τους, τις ιδέες τους, τις οικογένειές τους, την αξιοπρέπειά τους, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, άσχετα αν ήταν μέλη του ή οπαδοί του.  Από την ώρα όμως που κάποια/ος «έσπαγε» και έκανε δήλωση μετάνοιας έχανε την αξιοπρέπειά του και καταντούσε έρμαιο στα χέρια των διωκτικών αρχών και του κάθε είδους χαφιέ, και για να αποδείξει ότι είναι ειλικρινής, έπρεπε να συνεργάζεται μαζί τους και να καταθέτει σε βάρος των συντρόφων του, συναγωνιστών του ή απλώς γνωστών του οτιδήποτε του ζητούσαν. Με τρομοκρατία και εκβιασμούς υποχρέωναν μανάδες και πατεράδες να αποκηρύξουν τα παιδιά τους σαν εγκληματίες και προδότες επειδή ήταν αντάρτες ή κρύβονταν, έβαζαν γυναίκες να αποκηρύξουν τους άνδρες τους. Για να αποτελειώσουν ηθικά την/τον δηλωσία δημοσίευαν την Δήλωση Μετάνοιας στις τοπικές εφημερίδες της περιοχής αλλά και στις Αθηναϊκές.  Η χαριστική βολή δινόταν από τον παπά της Ενορίας που με τη Δήλωση ανά χείρας κατά την κυριακάτικη λειτουργία στεκόταν στην Ωραία Πύλη και έκανε ολόκληρο κήρυγμα περί πατριωτισμού, εθνικοφροσύνης, κομμουνιστικού μιάσματος που καραδοκούσε να καταστρέψει την Ελλάδα, περί ηθικής, αξιοπρέπειας, πίστης στο θεό, και άλλα τέτοια, καταρρακώνοντας ηθικά τον άνθρωπο που (τις οίδε μετά από πόσους εκβιασμούς και τρομοκρατία) είδε το φως το αληθινό και έκανε τη Δήλωση Μετάνοιας.       

Ο Μανώλης Γλέζος.

Με την κήρυξη της δικτατορίας των συνταγματαρχών τον Απρίλη του 1967,  χιλιάδες «εχθροί του έθνους» ακόμα και  ο Πρωθυπουργός Παν Κανελλόπουλος, υπουργοί και βουλευτές όπως ο πρόεδρος της ΕΔΑ Ηλίας Ηλιού , ο  Μανώλης Γλέζος και πολλοί άλλοι, ανάμεσά τους εγκυμονούσες γυναίκες και μικρά παιδιά, χωρίς καμιά δίκη η καταδικαστική απόφαση αρπάχτηκαν από τα σπίτια τους με τις πιτζάμες  και εξορίστηκαν και πάλι στη Γυάρο όπως και σε άλλα ξερονήσια. Tις πρώτες μέρες μάλιστα τους τσουβάλιαζαν στον Ιππόδρομο, στο Φαληρικό Δέλτα, στο γήπεδο Καραϊσκάκη στο Νέο Φάληρο, στο γήπεδο του Παναθηναϊκού στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και αλλού, και από εκεί τους έστελναν στα νησιά. Την πρώτη ή την δεύτερη μέρα στο γήπεδο Καραϊσκάκη εκτέλεσαν εν ψυχρώ τον Παναγιώτη Ελή γιατί δεν περπατούσε γρήγορα, και αυτό ήταν ένα μήνυμα ότι η Χούντα των συνταγματαρχών δεν υπολόγιζε και δεν έδινε καμιά αξία για τη ζωή τους.

                                                    Πετάχτηκαν μέσα σε από χρόνια  εγκαταλειμμένους και βρόμικους  θαλάμους, και φυσικά ούτε να σκεφτεί κανείς για ανθρώπινα δικαιώματα και τέτοιες πολυτέλειες. Για τους χιλιάδες άνδρες και γυναίκες που είχαν αρπαχτεί από τις οικογένειές τους και τις δουλειές τους χωρίς καμιά κατηγορία, και ήταν έρμαιο τις Χούντας με άγνωστο το μέλλον το δικό τους  και των οικογενειών τους, αλλά και οι κακές συνθήκες διαβίωσης, ο εκφοβισμός, η τρομοκρατία, οι εκβιασμοί για να υπογράψουν μια Δήλωση Μετάνοιας με σχετικό λιβάνισμα υπέρ της Χούντας, η ζωή είχε χάσει την αξία της.  Εκείνες τις σκοτεινές ώρες, θάρρος τους έδινε η παρουσία των  άλλων συντρόφων δίπλα τους, πολλοί από τους οποίους ήταν παλιοί και είχαν ανάλογες εμπειρίες από παλιότερες ανώμαλες καταστάσεις. Με ένα ζεστό χαμόγελο και μια ήρεμη κουβέντα τους έδιναν θάρρος και ελπίδες ότι σε λίγο θα ηρεμήσει η κατάσταση και δεν θα χαθούνε.

                                  

Γυναίκες στην Εξορία.

Φόβος και τρόμος επικρατούσε στη χώρα, οι συνταγματάρχες όμως λέγανε ότι κανείς δεν κινδυνεύει και κανείς νομιμόφρων πολίτης δεν διώκεται. Για τις συλλήψεις και τις εκτοπίσεις πολιτών ισχυρίζονταν ότι επρόκειτο μόνο για κομμουνιστές  που ήταν έτοιμοι να κάνουν ένοπλο πραξικόπημα και να καταλάβουν την Εξουσία. Έλεγαν ακόμα ότι στο παρά πέντε είχαν προλάβει να κατάσχουν δεκάδες φορτηγά αυτοκίνητα γεμάτα όπλα με τα οποία οι κομμουνιστές ήταν έτοιμοι να καταλάβουν την Εξουσία

Στη Γυάρο όπως και στα άλλα νησιά δεν επιτρέπονταν επισκέψεις, και κανένας δεν γνώριζε τι γινόταν εκεί μέσα. Σε παρατηρήσεις ξένων δημοσιογράφων ότι υπήρχαν διαδόσεις ότι οι  κρατούμενοι ζουν υπό άθλιες συνθήκες και στερήσεις, ο θρασύτατος Στ. Παττακός ένας από τους πρωτεργάτες της Χούντας, δήλωνε κυνικότατα ότι αυτά είναι φαντασιώσεις και ότι  οι κρατούμενοι της Γυάρου καλοπερνάνε απολαμβάνοντας τις δωρεάν διακοπές τους. Υποβίβαζε μάλιστα με γελοιότητες το θέμα λέγοντας ότι αφού “είχαν θάλασσα και κολυμπούσαν ελεύθερα, ας βουτούσαν να φάνε και αστακό“. Στις αιτιάσεις ξένων πρακτορείων να τους επιτρέψουν να επισκεφθούν τη Γυάρο για να διαπιστώσουν οι ίδιοι των τρόπο ζωής των κρατουμένων ο Παττακός τους το ξέκοφτε στα ίσα ισχυριζόμενος ότι « οι κομμουνιστές θα σας παρουσιάσουν μια ολότελα διαστρεβλωμένη κατάσταση από την υπαρκτή, αφού ήταν και παραμένουν εχθροί της πατρίδας».

                                               Η κατάσταση όμως  τότε δεν ήταν η ίδια με την εποχή του Εμφυλίου που δουλεύαν ασταμάτητα τα  θανατοδικεία και οι εκτελέσεις για ψύλλου πήδημα. Το 1967 η χώρα ήταν μέλος Ευρωπαϊκών Οργανώσεων που δεν ανέχονταν δικτατορίες, παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στρατόπεδα εγκλεισμού πολιτικών αντιπάλων. Τον Ιούλιο, τρεις μήνες μετά την κήρυξη της δικτατορίας των συνταγματαρχών, ο Γερμανός φωτορεπόρτερ Φρεντ Ιρτ σε μια επικίνδυνη δημοσιογραφική αποστολή για λογαριασμό του μεγάλου εβδομαδιαίου περιοδικού Στερν πέταξε με ένα διθέσιο Piper πάνω από τη Γυάρο και φωτογράφισε τις εγκαταστάσεις και τους πολιτικούς κρατούμενους που από το θόρυβο του κινητήρα του είχαν βγει έξω και παρακολουθούσαν τις προσπάθειές του. Το ίδιο έγινε λίγο αργότερα και με δημοσιογράφους του Paris -  Match. Οι φωτογραφίες και τα ρεπορτάζ των παγκοσμίου κύρους περιοδικών προκάλεσαν σοκ τότε στην Ευρώπη ιδιαίτερα, και ξεσήκωσαν τους υπερασπιστές της Δημοκρατίας κατά της Δικτατορίας.

                                    

Γυάρος. Διακρίνονται οι γυναίκες καθώς ΄περνάει το  Piper του Stern.

Δεν έλειπαν βέβαια και οι υποταγμένοι στη δικτατορία δημοσιογράφοι αλλά και φασίστες υποστηρικτές της όπως ο γνωστός μαυραγορίτης της κατοχής Nίκολας Γκέιτζ – Νικόλαος  Γκατζογιάννης - και άλλοι, που υποστήριζαν ότι όλα ήταν ωραία και καλά στην Ελλάδα και καλώς καμωμένα με τη Δικτατορία.  Λίγο αργότερα τα ρεπορτάζ και οι φωτογραφίες αλλά και μαρτυρίες και καταθέσεις φθάσανε στο Συμβούλιο της Ευρώπης, που απέβαλε την Ελλάδα για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων κλπ. Την επόμενη χρονιά το 1968 η Χούντα έκλεισε τη Γυάρο και μετέφερε τις εξόριστες γυναίκες στις φυλακές Αλικαρνασσού στο Ηράκλειο της Κρήτης, και τους άνδρες στη Λέρο. Λίγο αργότερα, το Νοέμβριο του 1973  το νησί ξανάνοιξε για να φιλοξενήσει εξόριστους αντιπάλους της Δικτατορίας, και έκλεισε οριστικά με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 όταν η Χούντα κατέρρευσε υπό το βάρος της προσπάθειάς της να ανατρέψει τον Μακάριο στην Κύπρο, αλλά και της απώλειας του 37% της Κύπρου από τους Τούρκους.

                               Το 2001 ύστερα από πρωτοβουλία του υπουργείου Αιγαίου τα χτίρια της Γυάρου χαρακτηρίζονται διατηρητέα καθώς «αποτελούν στο σύνολό τους χώρο μνήμης για όλους τους Έλληνες, βωμό ελευθερίας της σκέψης και των ιδεών και σημάδεψαν την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Αποτελούν κατασκευές που έγιναν με προσωπική εργασία των κρατουμένων κάτω από δυσμενείς συνθήκες». Την ίδια περίοδο ακολουθεί χαρακτηρισμός της Γυάρου ως ιστορικού τόπου από το υπουργείο Πολιτισμού, απόφαση που αιτιολογείται επειδή «αποτελεί σημαντικό χώρο ιστορικής μνήμης που έχει αναπόσπαστα συνδεθεί με την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Αποτελεί ζωντανή μαρτυρία των αγώνων του ελληνικού λαού για ελευθερία και δημοκρατία, σύμβολο καταδίκης των βασανιστηρίων και του περιορισμού των δημοκρατικών ελευθεριών». Το 2011 όμως το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων περιόρισε την προστασία στους όρμους, αφήνοντας ακάλυπτο το υπόλοιπο νησί, ενώ χρησιμοποιήθηκε και ως πεδίο βολής του Ναυτικού. Δυστυχώς, εμείς οι Έλληνες δεν είμαστε και πολύ ευαίσθητοι απέναντι στα ιστορικά μας μνημεία..