ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ.

 

Ο κόμης Ιωάννης Αντωνίου Μαρία ντέ Καποντίστρια, καταγόταν από δαλματική οικογένειατης πόλεως Κάπο ντ Ίστρια στη σημερινή Σλοβενία, γεννήθηκε όμως στην βενετοκρατούμενη Κέρκυρα στις 10 Φεβρουαρίου του 1776. Σπούδασε ιατρική και φιλοσοφία στην Πάδοβα της Ιταλίας. Ευγενής, κατείχε τον τίτλο του κόμη. Άσκησε την ιατρική στην Κέρκυρα, αργότερα όμως ακολούθησε τη διπλωματική καριέρα και οξύς και διορατικός καθώς ήταν, εξελίχθηκε σε κορυφαία  διπλωματική  προσωπικότητα.«Αριστοκράτης την καταγωγή, ολιγαρχικός στις ιδέες, δοκιμασμένος από την εποχή της Ρωσοκρατίας στα Εφτάνησα – Επτάνησος Πολιτεία 21 Μαρτίου 1800 έως 8 Ιουλίου 1807, κρατίδιο υπό ρωσική και οθωμανική κυριαρχία -   οπόταν σαν πληρεξούσιος της ξένης κατοχής έπνιξε στο αίμα την αγροτική εξέγερση της Κεφαλονιάς, είχε πάρει σαφή θέση υπέρ του φεουδαρχισμού στο αντίμαχο στρατόπεδο που είχε ανοιχτεί μεταξύ λαών και ηγεμόνων τότε».1
Την ελληνική επανάσταση πριν ακόμα ξεσπάσει, ο Καποδίστριας δεν την έβλεπε με καθόλου καλό μάτι. Πήγαν στην Πετρούπολη απεσταλμένοι της Φιλικής Εταιρείας να του ζητήσουν να γίνει αρχηγός, και ίσα που δεν τους συνέλαβε. «… η δέ Υψηλότερη Ελληνική Προσωπικότητα ο Καποδίστριας, όχι μόνο εφρύαξε στό άκουσμα τών πρώτων καριοφιλιών από τή Μάνη, αλλά καί πρίν, στήν πρόταση τής Φιλικής νά ηγηθεί τού αγώνα, απείλησε τούς απεσταλμένους (τον Ξάνθο) μέ απέλαση καί ότι θά τούς έδενε ωραία!»2.  Μια καλή εικόνα από την υποδοχή που επεφύλαξε στον Γαλάτη ο Καποδίστριας στην Πετρούπολη, μας δίνει ο Ακαδημαϊκός Διον. Κόκκινος. «… Ο Γαλάτης πήγε στην Πετρούπολη και συναντήθηκε με τον Καποδίστρια όπου «του ανακοίνωσε ότι ήταν αρχηγός μυστικής Εταιρείας αποτελουμένης αποκλειστικώς εξ Ελλήνων οι οποίοι είχαν σκοπόν να ελευθερώσουν την Πατρίδα των από τον τουρκικόν ζυγόν δι επαναστάσεως, και ότι ήλθεν εις την Πετρούπολιν δια να του ζητήσει να γίνη αρχηγός αυτής της Εταιρείας». Ο Καποδίστριας τον διέκοψε και του είπε: - Διά νά σκέπτεται κανείς, κύριε, περί τοιούτου σχεδίου, πρέπει νά είναι τρελλός. Διά νά τολμήση δε νά μού ομιλήση περί τούτου εις τόν οίκον τούτον, όπου έχω τήν τιμήν νά υπηρετώ έναν μέγαν καί κραταιόν αυτοκράτορα, πρέπει νά είναι νέος όστις μόλις εξήλθεν από τούς βράχους τής Ιθάκης, ή ο οποίος παρεσύρθη δεν ηξεύρω υπό ποίων τυφλών παθών. Δεν ημπορώ νά ομιλώ μαζί σας περισσότερον περί τού σκοπού τής αποστολής σας, σάς ειδοποιώ δε ότι ουδέποτε θά αναγνώσω τά χαρτιά σας. Η μόνη συμβουλή τήν οποία ημπορώ νά σάς δώσω είναι νά μήν ειπήτε τίποτε  είς κανένα περί τούτου, καί χωρίς ν’ αναβάλετε ούτε μίαν ώραν νά επιστρέψητε, ίνα ειπήτε είς τούς εντολείς σας ότι, άν δέν θέλουν να χαθούν οι ίδιοι καί  νά καταστρέψουν μαζί τους τό αθώον καί δυστυχές έθνος των, πρέπει ν΄αφήσουν τάς επαναστατικάς σκευωρίας των καί νά ζούν όπως πρίν υπό τάς κυβερνήσεις υφ΄ άς ευρίσκονται, έως ότου η Πρόνοια ευδοκήση άλλως».  3. Τ. α. σελ 82       

Ο Καποδίστριας πίστευε ότι οι Έλληνες δεν  ήταν έτοιμοι να ξεσκλαβωθούν, και ότι η ανεξαρτησία θα τους έκανε κακό. Πίστευε ακόμα ότι στην Ελλάδα υπήρχαν πολλοί φιλελεύθεροι, νεοϊδεάτες, καρμπονάροι, που στο άκουσμά τους οι συντηρητικοί της εποχής βγάζανε σπυράκια επειδή τους θεωρούσαν επαναστάτες. «…. Θεωρούσε την ελευθερία της Ελλάδας υπόθεση τω ν αρχοντικών οικογενειών και των συμμάχων τους συντηρητικών λογίων, και αρνούνταν στη  μάζα το δικαίωμα να δρα για την απόκτηση τής ελευθερίας τού έθνους». 4.  .

                                                                  Πετρόμπεης

Τον ίδιο καιρό, δέχτηκε και ο Πετρόμπεης να γίνει μέλος της Φιλικής, κι επειδή πίστευε ότι πίσω της βρισκόταν ο τσάρος, έστειλε τον Καμαρινό στην Πετρούπολη για να προσφέρει τα σέβη του στον αυτοκράτορα  και να ζητήσει οικονομική ενίσχυση για σχολεία. Ο Καμαρινός κατόρθωσε να γίνει δεκτός σε ακρόαση, ο τσάρος τον ενίσχυσε οικονομικά, αλλά για το θέμα της Φιλικής του είπε ότι όλα είναι ψέματα. Έβαλε μάλιστα τον Καποδίστρια να γράψει επιστολή στον Μπέη πως καταδικάζει τις ενέργειες των Φιλικών και τον προειδοποιούσε να προσέχει να μην πάρει τον κόσμο στο λαιμό του.                                                 Μαζί με άλλα ο Καποδίστριας έγραψε στον Πετρόμπεη: «Η πατρίς ευρίσκεται υπό τήν Οθωμανικήν κυριαρχίαν. Υπό ταύτην σάς διατάσσει ο  Θεός νά τήν υπηρετήσετε καί  πρέπει νά υπακούσητε εις τήν θέλησιν τού Υψίστου, πάσα δε άλλη υποβολή είναι απατηλή, καί τό σύνθημα επικινδυνωδεστάτης εξάψεως παθών. Σείς κύριε ως Ηγεμών λαού οφείλετε νά προφυλαχθήτε από ταύτα….»  Αξίζει να δούμε πως έβλεπε τους Έλληνες εκείνη την εποχή ο τσάρος: Σε συζήτηση με τον αρχιδούκα Φερδινάνδο (Φλεβάρης του 1826), στο άκουσμα της λέξης «Έλληνας» ο τσάρος είχε αντιδράσει απότομα: «Όχι, δεν τους λέω Έλληνες, είναι αποστάτες(=δημοκρατικοί, αγωνιζόμενοι για συνταγματικές και πολιτικές ελευθερίες). Και στον κόμητα Ζίχη «… Καταριώμαι και αποστρέφομαι τους Έλληνες αν και έχουμε την ίδια πίστη(θρησκεία). Έδειξαν διαγωγή εγκληματική, αξιοκατάκριτη, συχαμερή. Για μένα είναι αποστάτες, κινηθήκανε ενάντια στη νόμιμη εξουσία.(Σουλτάνο). Δεν θέλω το ξεσκλάβωμά τους γιατί δεν το αξίζουν ….»  5        
Να σημειώσω εν τάχει ότι τον Καμαρινό μόλις έφυγε από τη Ρωσία, οι Φιλικοί που είχαν μάθει τι του είχαν πει ο Τσάρος και ο Καποδίστριας, βάλανε ανθρώπους τους και τον σκοτώσανε στη Δακία. Αν έφθανε στη Μάνη και τα μάθαιναν αυτά οι Μαυρομιχαλαίοι θα αποκαλυπτόταν η απάτη της Φιλικής ότι πίσω της βρισκόταν ο τσάρος ή ο Καποδίστριας και η υπόθεσή της θα τιναζόταν στον αέρα.
                                Η Φιλική επειγόταν να βρει ένα μεγάλο όνομα για τη θέση του αρχηγού, και τον Απρίλιο του 1820 κατέληξε στον Αλέξανδρο Υψηλάντη που αποδέχτηκε με χαρά και ενθουσιασμό  την Αρχηγία. Στις 20 Φεβρουαρίου του 1821 ο Υψηλάντης κήρυξε την επανάσταση στις Ηγεμονίες, Μολδοβλαχία κλπ, και  με την αποτυχία του κινήματος συνελήφθη από τους Αυστριακούς και φυλακίστηκε. Απελευθερώθηκε το 1827 αλλά την επόμενη χρονιά πέθανε στη Βιέννη.    
Ο Ιωάννης Καποδίστριας εξελέγη πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας κατά τη διάρκεια της Γ' Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 1827 (συγκεκριμένα η απόφαση ψηφίστηκε στις 3 Απριλίου 1827) ύστερα από πρόταση του  Μαυροκορδάτου, του Κολοκοτρώνη, του Ανδρέα και Κ. Μεταξά και άλλων.

Παρά την αρνητική και αντιδραστική στάση του πριν την έναρξη της επανάστασης, δεν μπορεί να κατηγορηθεί για αντίδραση μετά τον ξεσηκωμό. Προσπάθησε μάλιστα να επιτύχει ταχεία επέμβαση της  Ρωσίας υπέρ των αγωνιζομένων Ελλήνων με παράλληλη κήρυξη πολέμου κατά  της Τουρκίας (συνέδριο της Βερόνας Οκτώβρης 1822),  κι επειδή ο αυτοκράτορας δεν συμφώνησε μαζί του παραιτήθηκε από την διπλωματική Υπηρεσία της Ρωσίας και έφυγε στο εξωτερικό.-
Όταν εκλέχτηκε Κυβερνήτης της Ελλάδας έκανε μια περιοδεία στις Ευρωπαϊκές αυλές και πέρασε και από την Πετρούπολη όπου τον δέχτηκαν με ενθουσιασμό και ανανέωσε τις σχέσεις και τους δεσμούς του.
Πήρε και κάποια οικονομική βοήθεια από τον τσάρο και ανέλαβε την αποστολή να δαμάσει το αναρχικό πνεύμα που  ανατάραζε την Ελλάδα εγκαθιστώντας εκεί μια σταθερή τάξη και σύμφωνη με τις ανάγκες της ρωσικής πολιτικής που επεδίωκε τη δημιουργία γύρω από την Τουρκία φιλικών της φεουδαρχικών και συγκεντρωτικών κρατών κατ’ εικόνα και ομοίωση του δεσποτικού της καθεστώτος. 
Σαν πολιτικός, παρά τις ολιγαρχικές του ιδέες και την παντελή έλλειψη εμπιστοσύνης προς την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, ήταν  οξύς και διορατικός, και είχε καθολική γνώση των ελληνικών προβλημάτων και σχέδιο κρατικής και οικονομικής ανόρθωσης αρκετά μελετημένο.

Ήρθε στην Ελλάδα και κατέβηκε στο Ναύπλιο στις 6 Γενάρη του 1828 όπου του έγινε μεγάλη υποδοχή. Στις 11 του Γενάρη πήγε στην Αίγινα όπου έδρευε η Βουλή και η Αντικυβερνητική Επιτροπή. «Στη δοξολογία που έγινε, τον πανηγυρικό λόγο έβγαλε ο σοφός Καΐρης που ξέροντας τις φωτοσβεστικές  και αντιδραστικές αρχές του Καποδίστρια δεν δίστασε με σαφείς υπαινιγμούς να τον καταστήσει προσεχτικό και να του συστήσει  πως έπρεπε ν’ αλλάξει μυαλά και να κυβερνήσει όπως ορίζουν οι διατάξεις του πολιτεύματος και σύμφωνα με τις δημοκρατικές παραδόσεις του ελληνικού λαού». 6   .

Στο Ναύπλιο.

Ο Καποδίστριας όμως από την πρώτη μέρα αγνόησε τις προειδοποιήσεις αυτές και βάλθηκε να καταλύσει το δημοκρατικό πολίτευμα και να επιβάλει την προσωπική του δικτατορία. Έχοντας αναειχτεί στα ύπατα αξιώματα του τσαρικού υπουργείου των εξωτερικών ως υπουργός εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, θέλησε να θεμελιώσει ένα σύστημα απολυταρχικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα που τελούσε υπό την προστασία των Μεγάλων Δυνάμεων, με πνεύμα και μεθόδους αντίθετες με το δημοκρατικό νόημα της επανάστασης και το πάθος των Ελλήνων για ελευθερία και ανεξαρτησία, πιστεύοντας ότι αυτός ο απολυταρχικός τρόπος διακυβέρνησης ήταν προς το συμφέρον της Ρωσίας που επιζητούσε την προστασία της. Ανέστειλε το σύνταγμα της Τροιζήνος βάζοντας ρητά τον πολιτικό κόσμο της χώρας μπροστά στο δίλημμα; Ή παραμερίζεται το σύνταγμα, ή παίρνω το καράβι και φεύγω. «…. Ήλθον είς τήν Ελλάδα ώς περιηγητής καί θυσιάζω τά πάντα υπέρ αυτής αλλ’ όχι καί τήν υπόληψίν μου. Όθεν, άν δέν θελήσετε να με ακούσετε θα επιβώ πάλιν είς το πλοίον εφ’ ού ήλθον καί θά αναχωρήσω». 7  . Η βουλή κάμφθηκε και κατόπιν τούτου χωρίς να καλέσει εθνοσυνέλευση την διέλυσε καταλύοντας το σύνταγμα. Διόρισε ένα συμβουλευτικό σώμα του χεριού του από κοτζαμπάσηδες και μεγαλοκαραβοκυραίους», συγκεντρώνοντας ουσιαστικά όλες τις εξουσίες στα χέρια του. «Ο Καποδίστριας ήταν αντιδραστικός ως το κόκκαλο. Μόλις πάτησε το πόδι του στην Ελλάδα σύστησε ένα άλλο σώμα, τη Γενική Γραμματεία που εξυπηρετούσε  τους προσωπικούς σκοπούς του.   Όλος ο διοικητικός και κυβερνητικός μηχανισμός εξυπηρετούσε τον αυταρχισμό του», γράφει ο Κορδάτος. « Το συγκεντρωτικό σύστημα που θέσπισε σε πολλά ήταν αντίγραφο του τσαρικού συστήματος.»  Ο Φρειδερίκος Τιρς (1784 – 1860) λόγιος, καθηγητής της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας στο                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

 πανεπιστήμιο του Μονάχου, μελετητής του ελληνικού προβλήματος κατά την περίοδο 1828 – 1833, σύγχρονος του Καποδίστρια, στο βιβλίο του Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ μεταξύ άλλων γράφει για το ίδιο θέμα: «Ο Κυβερνήτης άρχισε τή σταδιοδρομία του διαλύοντας μέ τήν προσωπική του εξουσία τό νομοθετικό σώμα πού υπήρχε μέ τό όνομα «Βουλευτικόν», καί φυλακίζοντας δύο από τά μέλη του πού  είχαν τολμήσει νά διαμαρτυρηθούν  εναντίον αυτού τού πραξικοπήματος». 8  Και αλλού  «… ο Ιωάννης Καποδίστριας θέλησε να θεμελιώσει ένα σύστημα απολυταρχικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα, ενήργησε ή τουλάχιστον θεωρήθηκε ότι ενεργούσε  προς το συμφέρον της Ρωσίας. Είναι αλήθεια ότι παρά τις επικρίσεις όλοι σχεδόν αναγνωρίζουν ότι παρά τις ολιγαρχικές του ιδέες και αρχές, και παρά την πλήρη έλλειψη εμπιστοσύνης προς την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, ο Καποδίστριας είχε καθολική γνώση των προβλημάτων της χώρας και είχε συλλάβει σχέδιο κρατικής και οικονομικής ανόρθωσης.Όταν ανέλαβε Κυβερνήτης η χώρα ακόμα δεν ήταν ελεύθερη. Κατά την  Σύμβαση του Λονδίνου η Ελλάδα δεν θα αποτελούσε ανεξάρτητο κράτος, θα ήταν υποτελής στο  Οθωμανικό κράτος. Πολλοί μάλιστα του χρεώνουν ότι αν και το γνώριζε δεν προσπάθησε  να πείσει τον τσάρο να αλλάξει στο ζήτημα αυτό γνώμη και να δεχτεί την τροποποίηση της σχετικής διάταξης ώστε η Ελλάδα να καταστεί ανεξάρτητο κράτος.     Στο εσωτερικό της χώρας, με τον ερχομό του, ο Καποδίστριας είχε να αντιμετωπίσει τα εχθρικά στρατεύματα, την πειρατεία, τους ανύπαρκτους θεσμούς, τη διάλυση του στρατού, τις εμφύλιες διαμάχες, την κακή οικονομική κατάσταση της χώρας. Ακόμα, τους φατριασμούς και τα τοπικιστικά, οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα των κοτζαμπάσηδων, Φαναριωτών και πλοιοκτητών, οι οποίοι και επεδίωκαν διατήρηση των προνομίων και συμμετοχή στη νομή της εξουσίας.

Κι επί πλέον την εχθρότητα της Γαλλίας και της Αγγλίας, τα γεωστρατηγικά συμφέροντα των οποίων στην Ανατολική Μεσόγειο κινδύνευαν από την προοπτική δημιουργίας ενός νέου και δυναμικού ναυτικού και εμπορικού κράτους έξω από τον έλεγχό τους ή, χειρότερα, υπό την επιρροή της Ρωσίας.

                                                  Ο στρατηγός Μακρυγιάννης.

«…Στή στεριά επικρατούσε τό δίκαιο τής αρπακτικότητος τού τοπάρχη κοτζάμπαση καί στή θάλασσα η πειρατεία. Ο Μοριάς ήταν ρημαδιό. Κάθε μεγαλοκαπετάνιος που κρατούσε ένα κάστρο(Μονεμβασία ο Πετρόμπεης, Ακροκόρινθο ο  Κίτσος  Τζαβέλλας, Παλαμήδι ο Γρίβας καί Στράτος) τυραννούσε σάν κατακτητής τό γυμνό καί άστεγο πληθυσμό. Παραγωγή  δέν υπήρχε, ούτε χέρια νά επιδοθούν στήν καλλιέργεια τής γής λόγω τής ανασφάλειας. Ο πληθυσμός είχε καταφύγει στά βουνά καί στίς σπηλιές. Εικοσιπέντε χιλιάδες μαχητές περιπλανιόνταν χωρίς καμμιά μισθοτροφοδοσία ή ενίσχυση, ενώ οί μοναδικές δημόσιες πρόσοδοι, (δεκάτη καί τελωνειακές εισπράξεις τού Αναπλιού) δέν λειτουργούσαν. Κράτος δηλαδή καί στήν πιό υποτυπώδη του έννοια δέν υπήρχε.» 9 Ο Καποδίστριας προσπάθησε να επιβάλει τάξη, θεσμούς και κράτος δικαίου σε μια χώρα που μόλις είχε βγει από έναν καταστροφικό πόλεμο και βρισκόταν σε κατάσταση πλήρους αποδιοργάνωσης. Οι προσπάθειές του όμως και η πολιτεία του ήταν αυταρχικές και καθώς από την πρώτη ώρα δεν έχανε την ευκαιρία να φέρεται περιφρονητικά και προσβλητικά στον ελληνικό λαό, άρχισαν να δημιουργούν δυσαρέσκειες και αντιδράσεις. « …. Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας γιά νά  αποφύγει νά δώσει τό σύνταγμα πού είχε υποσχεθεί αρέσκονταν νά επαναλαμβάνει ότι ο καιρός δέν είχε φθάσει ακόμα όπου η Ελλάδα μπορούσε νά αποφασίζει μονάχη γιά τήν ακολουθητέα πορεία σέ αυτήν τήν υπόθεση.» 10  .

Δείτε όμως και το παράπονο, την πίκρα και την απογοήτευση του στρατηγού  Μακρυγιάννη στα απομνημονεύματά του για το ίδιο θέμα: 

«… Τότε έφκειασε τό Πανελλήνιον, όταν ορκίστη κι αυτός νά κυβερνήσει εφτά χρόνια. Δέν θυμήθη ο Κυβερνήτης¨ όταν ορκίστη γιά εφτά χρόνια, ορκίστη στό Σύνταμα, κι αυτός ευτύς τό χάλασε… Ρώτησαν τόν Κυβερνήτη «διατί χάλασες τούς νόμους καί τό Βουλευτικόν;» Είπε «δέν τόθελε η Ευρώπη». Κι άν ήταν λικρινής άνθρωπος νά έλεγε τών Ευρωπαίγων ότι «εγώ δέν πάγω είς τήν πατρίδα μου νά γίνω επίγιορκος, νά τούς χαλάσω εκείνο οπού απόχτησαν μέ ποταμούς αίματα» 

Σκληρή, απάνθρωπη,  απαξιωτική και περιφρονητική ήταν η συμπεριφορά του Κυβερνήτη απέναντι στους αγωνιστές που τα είχαν δώσει όλα στον αγώνα. Όταν για πρώτη φορά δέχτηκε τους ρουμελιώτες οπλαρχηγούς πάνω στη ρούσικη φρεγάτα που τον έφερε στην Ελλάδα, «… σάς ξαίρω, είσαστε όλοι ψεύτες και κλέφτες» τους αποπήρε, κι εκείνοι οι περήφανοι και ατρόμητοι άνδρες, από σεβασμό και αποφασισμένοι να συμβάλουν ώστε να πάει η χώρα μπροστά, δεν του αντιμιλήσανε και σκύψανε το κεφάλι.  11.      

Την ίδια ταπεινωτική υποδοχή επεφύλαξε ο Καποδίστριας και στους Καπετάνιους του σώματος του Άγγλου Τσωρτς που επέστρεφαν από αποστολή στο Μακρυνόρος. Χωρίς να περιμένει  από τον αρχηγό τους να πει τα ονόματα των οπλαρχηγών που του παρουσίαζε, «αυτό περιττεύει» φώναξε, «ξαίρω κι όλους αυτούς τούς κυρίους καί τίς αποστολές στίς οποίες διακριθήκανε από καιρό. Πολεμήσατε, όπως είπατε, με τους Τούρκους, κλέψατε κατσίκια και πρόβατα – νά τά κατορθώματά σας.» 12.    .          Πέρα από αυτού του είδους τις απαξιωτικές και ταπεινωτικές συμπεριφορές σε στρατηγούς, οπλαρχηγούς και καπεταναίους που επί τόσα χρόνια  πολεμούσαν την Τουρκιά, ακόμα μεγαλύτερη προσβολή ήταν ότι παράβλεψε όλους αυτούς τους μπαρουτοκαπνισμένους αγωνιστές και διόρισε στρατηγό και αρχηγό του στρατού τον αδελφό του κόμη  Αυγουστίνο, έναν άκαπνο  νεαρό που είχε ανατραφεί σε μοναστήρι και δεν είχε ιδέα από στρατιωτικά.  

Κι ακόμα ο Κ κάλεσε τον αδελφό του Βιάρο που πριν λίγα χρόνια είχε πολύ κακή  ιδέα γι αυτόν, να έρθει να αναλάβει υπηρεσία. Τον διόρισε διοικητή στα νησιά 3Ύδρα, Σπέτσες, Πόρο και Αίγινα, με απόλυτη εξουσία.  Σε λίγο ο ανθρωπάκος αυτός έδειξε ποιος ήταν. Φορολογούσε, καταπίεζε, φυλάκιζε έδερνε. Η πασαδική του διοίκηση και οι κάθε λογής αυθαιρεσίες του σήκωσαν τους νησιώτες στο πόδι. Αλλά και ο άλλος αδελφός του ο Αυγουστίνος δε ν ήταν καλύτερος. Αντιδραστικός, συμφεροντολόγος και αυταρχικός.  

Απαξιωτική και ταπεινωτική ήταν η συμπεριφορά του Κυβερνήτη  και η αντιμετώπιση  προς τις  χήρες και κόρες των αγωνιστών  που δεινοπαθούσαν . Σε μια επίσκεψή του στο Μεσολόγγι «… πλήθος ολόκληρο οι χήρες του επιδώσανε αιτήσεις με τις οποίες ζητούσαν από αυτόν μια αρωγή για να μην πεθάνουν της πείνας με τα ορφανά παιδιά τους. Τις έδιωξε με κάποιες υποσχέσεις, και πάνω στις αιτήσεις τους έγραψε ότι «οι χήρες που βαστούσαν ακόμα έπρεπε να οργώνουν τα χωράφια, και οι άλλες με τα κορίτσια τους μπορούσαν να πλένουν τα ρούχα των οπλιτών του τακτικού στρατού για να κερδίζουν το ψωμί τους.»  13. 

Είναι σαν ο Κυβερνήτης  να έδειχνε το δρόμο της πορνείας σε αυτές τις γυναίκες, διότι το τακτικό σώμα εκείνη την εποχή συγκροτούνταν από τα κατακάθια της κοινωνίας, και θεωρούνταν ως το κέντρο της ηθικής διαφθοράς που κατάκλυζε την Ελλάδα, γι αυτό κάθε γυναίκα που σχετιζόταν με τους στρατιωτικούς την θεωρούσαν πόρνη. Το ίδιο νόημα θεωρούν ότι είχε και η συμβουλή  του στην  δύσμοιρη κόρη του ενάρετου Χατζή Μιχάλη που στον πόλεμο των Χανίων  της Κρήτης είχε χάσει την πελώρια περιουσία του και τη ζωή του. Όταν ύστερα από πολλά διαβήματα η κόρη πέτυχε ακρόαση από τον Κυβερνήτη για να εκλιπαρήσει τη βοήθειά του, εκείνος της είπε: «Δεν έχεις ανάγκη από τη δική μου την αρωγή. Είσαι νέα, είσαι ωραία». Και συνέχισε χτυπώντας την ελαφρά στο μάγουλο: «Θα μπορούσες θαυμάσια να κερδίσεις τη ζωή σου».

Ακόμα και απλοί πολεμιστές, ανάπηροι, που πήγαιναν να ζητήσουν βοήθεια διώχτηκαν  σκληρά. «Υπηρέτησα την πατρίδα μου». «Έκανες το καθήκον σου». «Τα έχω χάσει όλα, ακόμα και την υγεία μου για να την ελευθερώσω».  ‘»Ε, καλά, η πατρίδα σου είναι ελεύθερη, τι γυρεύεις πάρα πάνω;»  «Δεν έχω τίποτα να συντηρηθώ». «Πάρε το βιολί. Πάρε το φλάουτο, θα μπορούσες ακόμα να βγάζεις το ψωμί σου». 14.

Το ίδιο περιφρονητική και απαξιωτική ήταν η αντιμετώπιση κάθε πολίτη που τολμούσε να σηκώσει κεφάλι πάνω από το επίπεδο του αγρότη και του εργάτη. Για να καθυποτάξει το λαό στο επίπεδο που ήθελε, εφάρμοσε τους περίφημους νόμους καθοσιώσεως, «νόμους τόσο θολούς καί αυθαίρετους  ώστε χάρη σέ αυτούς, μιά απλή κουβέντα κατά  τής κυβερνήσεως, κατά τού αρχηγού της καί κατά τών υπαλλήλων ακόμα, μπορούσε νά μετατραπεί σέ έγκλημα κατά τού κράτους 15.   

Με αυτή του τη μονόχνοτη και απόλυτα δικτατορική συμπεριφορά και πολιτεία, ο Καποδίστριας έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά  προσπαθώντας  να αναστήσει τη χώρα, βάζοντας σε προτεραιότητα την διοικητική της αναδιοργάνωση, το χτύπημα της πειρατείας που αποτελούσε πραγματική μάστιγα, την οργάνωση του στρατού και του στόλου που τους υπήγαγε υπό τις διαταγές της Κυβέρνησης, το ζήτημα της τάξης μέσα στη χώρα διώκοντας  όμως παράλληλα τους χιλιάδες αγωνιστές που περιφέρονταν άστεγοι και πεινασμένοι στο Μωρηά, την παιδεία που όμως κι εδώ πολλοί διατυπώνουν

Ο Αυγουστίνος.

ενστάσεις για το θεοκρατικό και φεουδαρχικό της χαρακτήρα. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το πρόβλημα της Γεωργίας δημιουργώντας μάλιστα και την γνωστή πρότυπη Γεωργική Σχολή της Τίρυνθας στο Ναύπλιο, απέφυγε όμως να μοιράσει τις εθνικές γαίες στους αγρότες, για να, όπως πολλοί ισχυρίζονται, κρατά κάτω από την επιρροή του τη φτωχολογιά.

Η απογοήτευση όμως των πολιτών, η αγανάκτηση και οι αντιδράσεις για τον απόλυτα αυταρχικό τρόπο που κυβερνούσε ο Καποδίστριας, αλλά και «το χαφιεδιλίκι που βρισκόταν στην πρώτη γραμμή, και η αστυνομοκρατία  οδηγούσαν την κατάσταση στα άκρα. Έπαιζαν το ρόλο τους εδώ και τα συμφέροντα των Άγγλων και των Γάλλων που αντιμάχονταν εκείνα του τσάρου που υποστήριζε ο Κυβερνήτης .  «…. κι’ ο Κυβερνήτης μας σπούδαζε τούς Έλληνες τήν οικονομίαν όσο νά τούς μπερδέψη μέ τό δίχτι.» λέει ο Μακρυγιάννης. «Όμως οι λύκοι πού τρώγαν τά πρόβατα δέν ψόφησαν – γέννησε κι’ άλλους πολλούς ο Κυβερνήτης μας κι’ ο Αυγουστίνος κι’ ο Βιάρος. Φωνάζουν όλοι οι Έλληνες – ο Βιάρος κι’ ο Αυγουστίνος λένε τών αγωνιστών «σύρτε νά διακονέψετε. Καί οι σπιγούνοι πληρώνονται βαριά να μαθαίνουν τί κάνουν οι άνθρωποι στα σπίτια τους …»

«Ο Καποδίστριας ύστερα από την εξέγερση της Ύδρας και τις επαναστατικές ενέργειες της αντιπολίτευσης, άφησε τα προσχήματα και φερνόταν σαν τσάρος», γράφει ο Κορδάτος. «Ο χαφιεδισμός είχε πάλι απλωθεί παντού. Το καποδιστριακό καθεστώς ήταν καθεστώς αστυνομοκρατίας, οι φυλακές είχαν γεμίσει.  Όλοι οι φιλελεύθεροι, οι δημοκρατικοί και οι προοδευτικοί καταδιώχτηκαν επειδή κατακρίνανε τα απολυταρχικά του φερσίματα». 16..  Ο Πολυζωίδης, ο Φαρμακίδης και τόσοι άλλοι ή κλείστηκαν στις φυλακές ή εξορίστηκαν. Δεν έλειπαν και οι αγώνες των τοπικών αρχόντων που χάνανε την εξουσία τους, ούτε και ο πόλεμος των καραβοκυραίων. Θυμηθείτε ότι οι Υδραίοι υπό τον Μιαούλη κάψανε τα καράβια. « … Ο Καποδίστριας υφίστατο καταιγισμόν εγγράφων διαμαρτυριών δια την παράβασιν των θεμελιωδών διατάξεων του καταστατικού χάρτου της χώρας και του εζητούντο Συνέλευσις και Σύνταγμα». 17   Ζήτησε τη βοήθεια των Άγγλων και των Γάλλων αλλά τον αγνόησαν.

Ανδρέας Μιαούλης.

Ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε το πρωί της 27^ης Σεπτεμβρίου του 1831 με μια πιστολιά και μια μαχαιριά από τους Γεώργιο και Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη στην πόρτα της εκκλησίας του Αγ. Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Αν είχε σταθεί στο ύψος της φήμης και των ικανοτήτων του θα γινόταν ο ανανεωτής και κυρίαρχος της Ελλάδας. Πολλοί ξένοι Ιστορικοί επικρίνουν και καταδικάζουν την πολιτική του  Καποδίστρια, και πολλοί υποστήριξαν ότι ήθελε να γίνει βασιλιάς.Ο Μαρξ που μελέτησε με πολλή εμβρίθεια τα πολιτικά προβλήματα στα νεότερα βαλκανικά κρατίδια, χαρακτηρίζει τον Καποδίστρια πολιτικά ανυπόληπτο. Ο σύγχρονός του, , ο Φρειδερίκος Τιρς – FRIEDRICH THIERSCH – που μελέτησε το ελληνικό πρόβλημα κατά την περίοδο 1828 – 1833, τον επικρίνει αυστηρά. Επικριτικοί είναι και ο Κάρολος Μπαρτόλντι Μέντελσον 1838 - 1897, ο Φίνλεϊ και άλλοι. Από τους  Έλληνες ιστορικούς πολλοί τον εξυμνούν σαν μεσσία κλπ -  αλλουβρέχηδες τους χαρακτηρίζει αυτούς ο Σκαρίμπας – και τον υμνολογούν, και άλλοι στέκονται επικριτικοί στο έργο και την πολιτεία του.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

 

 

 

 

 

1.  ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΥ ΤΙΡΣ. Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ τ,α σελίς 52.

2  .γιάννη Σκαρίμπα το’21 και η αλήθεια. Τ.α. σελ 43.

3. Διονύσιος Κόκκινος  Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ. Τ.α. σελ. 82.

4  ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ  216  ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Σελ 216.

5. ΓΙΑΝΗ ΚΟΡΔΑΤΟΥ – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Τ. Χ. σελ 592. 

6. KΟΡΔΑΤΟΣ ομ. 595.

7. Διονύσιος Κόκκινος τ.6. σελ 291.

8.  Φρειδερίκου Τιρς Τ.α. σελ 61.

9.   ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ  (Φρειδ Τιρς υποσημείωση) στη σελ 55.

10  Τιρς τ.α. 223.

11. Τιρς ομ . σελ 58.

12.  Τιρς. σελ 59.

13.  Τιρς. σελ 66.

14, 15,Τιρς.Τ.α σελ 65.    

16.   Κορδ. Τ.10, σελ 638

17.   Δ Κόκκινος σελ. 624